نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا با چالشهای بیسابقهای در سال ۲۰۲۶ مواجه شد که توان عملیاتی و اعتبار جهانی آن را بهشدت زیر سوال برده است.
فرسودگی ناوگان و کمبود بودجه مزمن، زنگ خطر را برای یکی از قدرتمندترین نیروهای دریایی جهان به صدا درآورده است. این بحران نهتنها بر رویارویی با تهدیدات فزاینده منطقهای و جهانی تاثیر میگذارد، بلکه جایگاه بریتانیا را در ناتو و عرصه بینالمللی نیز متزلزل کرده است. مقامات و کارشناسان نسبت به وضعیت اسفبار کنونی هشدار دادهاند، اما راهکارهای پیشنهادی تاکنون راه به جایی نبرده است.
نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا در سال ۲۰۲۶ با بدترین بحران آمادگی عملیاتی در طول یک نسل روبرو شده است. هر دو ناو هواپیمابر ملکه الیزابت (HMS Queen Elizabeth) و شاهزاده ولز (HMS Prince of Wales) در اوایل سال ۲۰۲۶ اغلب غیرقابل استفاده بودند و هیچکدام از پنج زیردریایی حمله هستهای کلاس آستوت (Astute-class) در دریا نبودند؛ برخی از آنها برای سالها در تعمیر و نگهداری به سر میبردند.
ناوشکنهای ششگانه تایپ ۴۵ (Type 45) و ناوگان فرسوده ناوچههای تایپ ۲۳ (Type 23) نیز به دلیل خرابیها و تاخیر در جایگزینی، تضعیف شدهاند و بریتانیا اکنون تنها حدود ۱۴ ناوشکن و ناوچه در مجموع در اختیار دارد. این وضعیت نگرانکننده نتیجه سه دهه بیتوجهی و کاهش تدریجی ناوگان است که در سال ۲۰۲۶ با تشدید تنشها از خاورمیانه تا اقیانوس اطلس شمالی، آشکارتر شده است. این معضل تنها به یک کشتی یا یک برنامه محدود نمیشود، بلکه تمامی بخشهای ناوگان نظامی را درگیر کرده است.
زیردریاییهایی که قادر به دریانوردی نیستند
شاید نگرانکنندهترین شکست، وضعیت زیردریاییهای هستهای باشد که با بازدارندگی اتمی بریتانیا نیز مرتبط است. تا اواسط سال ۲۰۲۶، هیچیک از پنج زیردریایی حمله هستهای کلاس آستوت نیروی دریایی سلطنتی در دریا نبودند. تمامی آنها برای تعمیر و نگهداری، برخی برای سالها، در بندر نگهداری میشدند؛ بهعنوان مثال، زیردریایی اچاماس امبوش (HMS Ambush) از اوت ۲۰۲۲ (حدود چهار سال) به دریا نرفته و برخی از قطعاتش برای نگهداری سایر زیردریاییها استفاده شده است. این وضعیت، توانایی بریتانیا را در پایش زیردریاییهای روسیه در اقیانوس اطلس به خطر انداخته است.
ناوهای هواپیمابر بدون جنگندههای کافی
بریتانیا حدود ۷.۶ میلیارد پوند برای ساخت دو ناو هواپیمابر اچاماس ملکه الیزابت (HMS Queen Elizabeth) و اچاماس شاهزاده ولز (HMS Prince of Wales) هزینه کرده است. اما بخش زیادی از اوایل سال ۲۰۲۶، هیچیک از این ناوها در دسترس نبودند؛ ملکه الیزابت حدود ۹ ماه را در داک خشک گذراند و شاهزاده ولز پس از ماموریت ۲۰۲۵ خود در منطقه هند-آرام در حال بازیابی بود. این ناوها به دلیل کمبود شدید جتهای رادارگریز اف-۳۵ بی (F-35B)، با تعداد جنگندههای بسیار کمی اعزام میشوند که گاهی به اندازه ناوهای بسیار کوچکتر ایتالیاست. این وضعیت، قدرت نمایش جهانی بریتانیا را تحتالشعاع قرار داده است.
ناوشکنهای در حال تعمیر
شش ناوشکن تایپ ۴۵ (Type 45) نیروی دریایی سلطنتی، که کشتیهای اصلی دفاع هوایی هستند، در ده سال گذشته از نقص طراحی پیشرانه رنج بردهاند که منجر به از کار افتادن آنها در آبهای گرم میشد. پروژه بهبود قدرت (Power Improvement Project) در حال رفع این مشکل است، اما در دسترس بودن آنها را کاهش داده است؛ تا اوایل سال ۲۰۲۶، تنها حدود نیمی از آنها عملیاتی بودند. به عنوان مثال، اچاماس دارینگ (HMS Daring)، قدیمیترین آنها، بیش از ۹ سال است که به دریا نرفته است.
ناوگان ناوچههایی با کمترین تعداد در چند نسل اخیر
ناوگان ناوچهها که وظایف حیاتی مقابله با زیردریایی و امنیت دریایی را بر عهده دارند، در حال حاضر در یک شکاف دردناک قرار دارد. ناوچههای فرسوده تایپ ۲۳ (Type 23) که اکثر آنها حدود ۳۰ سال قدمت دارند، سریعتر از رسیدن جایگزینها بازنشسته میشوند و به تنها پنج فروند عملیاتی کاهش یافتهاند. جایگزینها، شامل هشت ناوچه پیشرفته ضدزیردریایی تایپ ۲۶ (Type 26) و پنج ناوچه عمومی تایپ ۳۱ (Type 31)، در حال ساخت هستند، اما اولین تایپ ۳۱ تا سال ۲۰۲۷ و اولین تایپ ۲۶ تا سال ۲۰۲۸ وارد خدمت نخواهند شد.
ناوگان کوچکتر از گارد ساحلی آمریکا
با جمعبندی این ارقام، وضعیت ناوگان برای کشوری که زمانی بر دریاها حکمرانی میکرد، نگرانکننده است. بریتانیا اکنون تنها حدود ۱۴ ناوشکن و ناوچه دارد و از مجموع ۶۳ شناور، وزارت دفاع اذعان کرده که فقط نیمی از آنها در هر زمان برای عملیات در دسترس هستند. بر اساس یک معیار پرکاربرد، نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا حتی از گارد ساحلی ایالات متحده نیز کشتیهای کمتری دارد. این ضعف فراتر از خط مقدم است؛ کشتیهای تهاجمی آبی-خاکی اچاماس آلبیون (HMS Albion) و بولوارک (HMS Bulwark) نیز از خدمت خارج شده و برای فروش احتمالی آماده شدهاند.
اصلاحات وعدهدادهشده و بودجه ناکافی
رهبران بریتانیا این بحران را نادیده نگرفتهاند. بررسی استراتژیک دفاعی ۲۰۲۵، خواستار تغییر به «آمادگی جنگی» و افزایش ناوگان زیردریاییهای حمله هستهای به ۱۲ فروند از نسل بعدی SSN-AUKUS شد.
برنامه سرمایهگذاری دفاعی که در ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شد، پول زیادی را به پایههای ناوگان اختصاص داد، اما این بودجه با یک جنجال سیاسی همراه بود. وزیر دفاع، جان هیلی (John Healey)، در اعتراض به اینکه ۱۵ میلیارد پوند پیشنهادی طی چهار سال «بسیار کمتر از حد نیاز» (نیمی از ۲۸ میلیارد پوند حداقل مورد درخواست ارتش) است، استعفا داد. این طرح ۶۳ میلیارد پوند (یک چهارم کل بودجه دفاعی) را به برنامههای هستهای و زیردریاییها اختصاص میدهد، اما منتقدان معتقدند بودجه تخصیصیافته به ناوگان هیبریدی جدید، تنها بخش کوچکی از هزینههای واقعی را پوشش خواهد داد.
این اصلاحات بر اساس یک قمار واقعی استوار است. نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا آینده ناوگان سطحی خود را بر پنج کلاس جدید از کشتیها بنا کرده که چهار مورد از آنها بدون خدمه هستند و «هیچیک هنوز طراحی، ساخته یا اثبات نشدهاند». این یک ریسک بزرگ است که آیا خودمختاری و فناوری میتوانند جایگزین کشتیها و دریانوردانی شوند که بریتانیا دیگر در اختیار ندارد.
با این حال، با وجود این مشکلات، نباید نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا را یک نیروی از کار افتاده نامید. بریتانیا همچنان دو مورد از بزرگترین ناوهای هواپیمابر خارج از ایالات متحده، برخی از بیصداترین زیردریاییهای جهان و بازدارندگی هستهای خود را حفظ کرده است. این نیرو، سال گذشته توانایی خود را در اعزام یک گروه رزمی ناو هواپیمابر به دورترین نقاط جهان ثابت کرد و از نظر کیفیت سطح بالا، همچنان یک نیروی دریایی تراز اول محسوب میشود.
- شوک به بودجه دفاعی بریتانیا؛ آنچه باید درباره فاجعه ناو هواپیمابر ملکه الیزابت بدانید!
- ناوهای هواپیمابر جدید بریتانیا، کل ناوگان سلطنتی را در معرض خطر قرار میدهند
- ۱۰ تا از مهمترین کشتی های جنگی تاریخ
- معرفی پنج کلاس برتر نبردناو در تاریخ؛ سلاطین مرگبار اقیانوسها
اما کیفیت نمیتواند در دو مکان همزمان باشد و این جوهر اصلی بحران است. سه دهه کاهش تعداد کشتیها، تاخیر در کشتیسازی و جاهطلبی بیش از حد در خرید دو ناو هواپیمابر عظیم با بودجه محدود، بریتانیا را با ناوگانی بسیار کوچک و فرسوده روبرو کرده است که توانایی انجام تعهدات سیاسی آن را ندارد. دولت بریتانیا سرانجام این مشکل را پذیرفته و طرحی برای حل آن دارد، اما موفقیت آن به تامین مالی و اجرای صحیح بستگی دارد. در حال حاضر، یکی از مهمترین نیروهای دریایی ناتو، با کمبود خطرناک کشتیهای عملیاتی مواجه است.
گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 




