گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
آیا ماهوارههای استارلینک، با فرود آمدن از مدار و سوختن در جو زمین، به قاتل خاموش لایه ازون تبدیل میشوند؟
مدار پایین زمین (LEO) این روزها به فضایی شلوغتر از همیشه تبدیل شده است. از سال ۲۰۱۹ با پرتاب اولین محمولههای Starlink، تعداد ماهوارهها به شکل تصاعدی افزایش یافته و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۵ به بیش از ۷۰ هزار و حتی ۱۰۰ هزار دستگاه برسد. این هجوم ماهوارهها به فضا، پرسشهای جدی را درباره اثرات بلندمدت آنها بر آبوهوا و جو زمین، به ویژه لایه ازون، ایجاد کرده است. دانشمندان نگران نوع جدیدی از آلودگی فضایی هستند که میتواند تعادل ظریف اتمسفر ما را برهم زند.
آلودگی جدید؛ وقتی ماهوارهها به فلزات سنگین تبدیل میشوند
ماهوارههای مدار پایین زمین (LEO) مانند استارلینک (Starlink) برای استفاده از پیشرانههای خود و سوختن کامل در هنگام خروج از مدار و ورود مجدد به اتمسفر طراحی شدهاند. عمر مفید این ماهوارهها معمولا بین ۵ تا ۷ سال است؛ به عنوان مثال، ماهوارههای استارلینک پس از ۵ سال از مدار خارج میشوند. اما مشکل اینجاست که این ماهوارهها همیشه بهطور کامل تبخیر نمیشوند. در سال ۲۰۲۵، قطعهای از یک ماهواره استارلینک در حال خروج از مدار، به یک مزرعه در کانادا سقوط کرد که نشان میدهد زبالههای فضایی نه تنها میتوانند به زمین برسند، بلکه مدتها در مدار باقی مانده و با سایر ماهوارهها برخورد کنند.
چنین برخوردهایی میتواند واکنش زنجیرهای فاجعهبار اثر کسلر را آغاز کند که طی آن یک برخورد باعث ایجاد زبالههای بیشتر و برخوردهای پیدرپی میشود. Starlink پیش از این برای جلوگیری از برخورد با ماهوارههای چین، مجبور به کاهش ارتفاع بیش از ۴۰۰۰ ماهواره شده است.
علاوه بر زبالههای فضایی، سوختن ماهوارهها – چه به صورت کامل و چه جزئی – ترکیبی از آلایندههای فلزات سنگین را آزاد میکند. تحقیقات نشان دادهاند که سطوح نگرانکنندهای از سرب، لیتیوم، مس و آلومینیوم در استراتوسفر، جایی که لایه حیاتی ازون قرار دارد، جمع شدهاند. این فلزات ذرات معلق فلزی (metal aerosols) ایجاد میکنند که میتوانند استراتوسفر را آلوده کرده و تخریب لایه ازون را تسریع بخشند. برآوردهای اولیه حاکی از آن است که تا سال ۲۰۳۳، سالانه حدود ۳۵۰۰ تن ذرات معلق فلزی به اتمسفر اضافه خواهد شد، زیرا تعداد بیشتری از ماهوارهها از رده خارج شده و وارد جو میشوند.
نیاز به سیاستهای جدید؛ آیا صنعت فضایی پایدار میشود؟
برای کنترل اثرات نگرانکننده هزاران ماهوارهای که از مدار خارج شده و دوباره وارد اتمسفر میشوند، صنعت نوپای فضایی باید رویکردی پایدارتر در پیش بگیرد. در حال حاضر، طبق قانون ملی حفاظت از محیط زیست (NEPA) ایالات متحده، صورتهای فلکی ماهوارهای از بررسیها و نظارتهای زیستمحیطی معاف هستند؛ این تصمیمی است که کمیسیون ارتباطات فدرال (FCC) در سال ۱۹۸۶، پیش از رشد سریع صورتهای فلکی ماهوارهای، اتخاذ کرده بود. سازمان پاسخگویی دولت (GAO) از FCC خواسته است در این تصمیم تجدید نظر کند، درخواستی که توسط گروههایی مانند انجمن نجوم آمریکا (The American Astronomical Society) و دارکاسکای اینترنشنال (DarkSky International) نیز حمایت میشود.
استارلینک تنها در یک بازه زمانی شش ماهه – بین دسامبر ۲۰۲۵ و می ۲۰۲۶ – تعداد ۲۶۰ ماهواره را از رده خارج کرده است. همچنین، ۳۴۹ ماهواره دیگر نیز توسط Starlink از سرویس خارج شدهاند که در ماههای آینده وارد جو خواهند شد. اگرچه هنوز برای ارزیابی دقیق تاثیر جهانی صنعت فضایی در حال رشد زود است، اما پیشنهادهای اولیه شامل ایجاد یک اقتصاد چرخشی برای ماهوارههاست. این رویکرد به معنای یافتن راههایی اقتصادی برای از مدار خارج کردن، بازیابی و سپس بازیافت یا حتی ارتقای قطعات ماهوارههاست.
- اسپیس ایکس صدها ماهواره استارلینک را در جو زمین سوزاند
- استارلینک موبایل در راه است؛ تجربهای بیوقفه از اتصال ماهوارهای و سلولی در دستان شما
- کاربرد ماهوارههای استارلینک فقط اینترنت نیست؛ آنها فرشتههای زمین هستند
- آلمان ۱۲۰۰ ماهواره نظامی به فضا میفرستد؛ رقابت با استارلینک در مدار زمین
پیشنهادهای دیگر شامل کشف روشهایی برای سوخترسانی به ماهوارهها به منظور افزایش عمر آنها، یا بررسی سوختهای جایگزین دوستدار محیطزیست و مواد ساختمانی متفاوتی است که میتوانند میزان آلودگی فلزی را هنگام تبخیر ماهوارهها کاهش دهند. Starlink به عنوان پیشرو در بازار ارتباطات از فضا، میتواند نمونهای برای پایداری در این صنعت باشد.