گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
جنگنده YF-23 بلک ویدو، شاهکاری مهندسی از نورثروپ، با وجود شکست در رقابت با F-22 رپتور، همچنان مورد تحسین بسیاری قرار دارد و داستان یک هواپیمای پیشرو را روایت میکند.
در اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی، نیروی هوایی ایالات متحده برای انتخاب جنگنده تاکتیکی پیشرفته خود، شاهد رقابتی نفسگیر میان دو غول صنایع هوایی بود. جنگنده YF-23 از نورثروپ و YF-22 از لاکهید مارتین هر دو قابلیتهای چشمگیری را به نمایش گذاشتند. با وجود برتریهای فنی وایاف-۲۳ در برخی زمینهها، در نهایت این F-22 رپتور بود که برای تولید انبوه انتخاب شد و عنوان جنگنده پنهانکار برتر را از آن خود کرد. این مقاله به بررسی دلایلی میپردازد که چرا YF-23 هنوز هم بهعنوان رقیبی سرسخت و حتی برتر از F-22 شناخته میشود.
YF-23 بلک ویدو؛ جنگندهای که میتوانست تاریخساز شود
در تاریخ ۳ اردیبهشت ۱۳۷۰ (۲۳ آوریل ۱۹۹۱)، نیروی هوایی ایالات متحده، جنگنده YF-22 لاکهید و موتور F119 پرت اند ویتنی را برای برنامه جنگنده تاکتیکی پیشرفته انتخاب کرد. با اینکه YF-23 نورثروپ در این رقابت شکست خورد، اما در طول ۳۵ سالی که از خدمت عملیاتی بازمانده، همچنان طرفداران زیادی پیدا کرده است. این جنگنده بهدلیل پنهانکاری بیشتر، سرعت سوپرکروز بالاتر و مناسبت بیشتر برای ماموریتهای دوربرد، اغلب برتر از F-22 تلقی میشود. البته مقایسه این دو ناعادلانه است؛ F-22 به یک هواپیمای عملیاتی تبدیل شد و با هزینهها، مشکلات نگهداری و سازشهای دهها سال خدمت مواجه گشت، در حالی که YF-23 تنها دو نمونه آزمایشی باقی ماند و هرگز با واقعیت تولید و نگهداری ناوگان روبهرو نشد.
هر دو طرح نیازهای نیروی هوایی را برآورده کردند. نورثروپ بر پنهانکاری، پرواز کارآمد با سرعت بالا و کاهش امضاهای حرارتی و راداری تاکید داشت. در مقابل، لاکهید بر مانورپذیری، نمایشهای عملیاتی تسلیحات و برنامهای برای توسعه تمرکز کرد که از نظر نیروی هوایی ریسک کمتری داشت.
برتریهای کلیدی YF-23: پنهانکاری، سرعت و برد عملیاتی
طراحی منحصربهفرد YF-23 با بالهای لوزیشکل، لبههای همراستا، محفظه موتورهای جداگانه و دمهای با زاویه تیز، آن را به یکی از متمایزترین طرحهای پروازی تبدیل کرده بود. اگزوزهای این جنگنده YF-23 در مجراهای بلندی قرار گرفته بودند و نورثروپ برای کاهش وزن و سادهسازی کنترل امضای راداری از نازلهای تراست وکتورینگ چشمپوشی کرد. این تصمیم نقش اصلی را در این باور ایفا میکند که YF-23 رویکردی متمرکزتر بر پنهانکاری داشت. دادههای مربوط به سطح مقطع راداری (RCS) این هواپیما همچنان طبقهبندی شدهاند.
قابلیت سوپرکروز بینظیر
اولین نمونه YF-23 در تاریخ ۵ شهریور ۱۳۶۹ (۲۷ اوت ۱۹۹۰) به پرواز درآمد. در طول صعود، جنگنده تعقیبکننده F-16 نیاز به پسسوز داشت، در حالی که نمونه اولیه نورثروپ با توان نظامی استاندارد پرواز میکرد. این هواپیما توانایی سوپرکروز تا سرعت ۱.۵ ماخ را آزمایش کرد و بعدا در یک آزمایش ارتعاش به سرعت ۱.۸ ماخ نیز رسید. YF-23 با ترکیبی از درگ پایین و پرواز مافوق صوت پایدار بدون نیاز به پسسوزهای پرمصرف، عملکردی استثنایی را به نمایش گذاشت. این ویژگی باعث ادامه بحثها در مورد سرعت واقعی این جنگنده بلک ویدو (Black Widow II) شده است.
مناسب برای فواصل طولانی اقیانوس آرام
با وجود عدم دسترسی به مقایسههای دقیق شعاع عملیاتی، طراحی YF-23 همچنان مورد توجه قرار میگیرد؛ زیرا اولویتهای آن با جغرافیای فعلی همخوانی دارد. قابلیت سوپرکروز کارآمد، درگ پایین، بدنه بزرگ و کاهش امضای فروسرخ، همگی برای هواپیماهایی که باید مسافتهای طولانی را طی کرده و در برابر سامانههای حسگر چندلایه عمل کنند، اهمیت حیاتی دارند. این ویژگیها در منطقه غرب اقیانوس آرام بهطور فزایندهای مفید بهنظر میرسند.
چابکی فراتر از تصور
روایتهای رایج اغلب رقابت را به پنهانکاری و سرعت در برابر توانایی نبرد نزدیک تقلیل میدهند، اما این برداشت نادرست است. پل متز، خلبان آزمایشی YF-23، این هواپیما را بسیار چابک توصیف کرد. دمهای بزرگ V-شکل و پایداری آیرودینامیکی کنترلشده، به سیستم کنترل پرواز قدرت قابل توجهی میداد. در مقابل، YF-22 نمایش بهتری در سرعتهای پایین داشت. نازلهای تراست وکتورینگ دوبعدی آن کمک میکرد تا در زاویه حمله ۶۰ درجه نیز کنترلپذیر بماند و موشکهای AIM-9 و AIM-120 را از محفظههای داخلی پرتاب کند. نورثروپ هیچ پرتاب موشک زندهای را به نمایش نگذاشت، اما نمایشهای لاکهید شواهد بیشتری در مورد عملکرد محفظه، جداسازی موشک و یکپارچهسازی آن در اختیار ارزیابان قرار داد.
چرا YF-23 با وجود برتریها، در رقابت با F-22 شکست خورد؟
تنها دو فروند YF-23 ساخته شد که کمتر از چهار ماه در سال ۱۹۹۰ پرواز کردند. هیچکدام از آنها سیستم کامل اویونیک، رادار یا جنگ الکترونیک مورد انتظار در یک نبرد را نداشتند. یک جنگنده F-23 انتخاب شده، وزن بیشتری پیدا میکرد، شکل آن تغییر مییافت و با همان فشارها و مشکلات هزینهای و زمانبندی که بر هر جنگنده پیشرفتهای تاثیر میگذارد، روبهرو میشد. این وضعیت ناتمام، از شهرت آن محافظت میکند؛ در حالی که F-22 با آمادگی عملیاتی، هزینههای نگهداری، تاخیر در نوسازی و محدودیت تولید در ۱۸۷ فروند هواپیمای عملیاتی سنجیده میشود.
نیروی هوایی برای انتخاب جنگنده تاکتیکی پیشرفته، فراتر از دو نمونه اولیه، کل برنامه پیشنهادی شامل هواپیمای تولیدی، موتورها، اویونیک، رویکرد ساخت، هزینه، زمانبندی و توانایی هر تیم صنعتی برای مدیریت توسعه مهندسی را ارزیابی میکرد. YF-22 نقاط قوت خود را به وضوح نشان داد؛ این جنگنده کنترل تراست وکتورینگ را در زوایای حمله شدید به نمایش گذاشت، دو نوع موشک را شلیک کرد و پیکربندی را ارائه داد که ارزیابان آن را با ریسک توسعه کمتری مرتبط دانستند.
- جنگنده بومی KAAN ترکیه برای جایگزینی F-35 یک قدم به نخستین پرواز نزدیکتر شد
- پیشرفت سریع جنگنده نسل ششم چین؛ J-36 با سومین طراحی متفاوت ظاهر شد
- آمریکا پس از سه دهه موتور کاملا جدیدی برای جنگندههای خود میسازد
- کنگره آمریکا بازنشستگی اف-۲۲ رپتور را تا ۲۰۳۲ ممنوع کرد
اعتماد به مدیریت پروژه نیز از اهمیت بالایی برخوردار بود. در حالی که هر دو رقیب الزامات را برآورده کردند، ارزیابان تیم لاکهید را محتملتر برای تحویل پروژه دانستند. نورثروپ در آن زمان با مشکلات برنامه B-2 دست و پنجه نرم میکرد، در حالی که مکدونل داگلاس نیز لغو پروژه A-12 را بهدلیل فراتر رفتن از بودجه تجربه کرده بود. وزیر نیروی هوایی، دونالد رایس، در آن زمان اظهار داشت که لاکهید قابلیت بهتر با هزینه کمتر را ارائه کرده و تقریبا در تمام معیارهای اصلی امتیاز بالاتری کسب کرده است.
میراث YF-23 بلک ویدو؛ زیبایی جاودانه یک جنگنده رادیکال
بالهای لوزیشکل، کانالهای اگزوز و دم پروانهای YF-23، به مفاهیم پنهانکار بعدی شباهت دارند. این هواپیما حتی امروز نیز مدرنتر از تاریخ اولین پرواز خود در سال ۱۳۶۹ (۱۹۹۰) بهنظر میرسد و نشان میدهد که نورثروپ طرحی یک نسل جلوتر از زمان خود را ارائه کرده بود. البته ظاهر به تنهایی نشاندهنده عملکرد رزمی نیست. F-22 تولیدی، این قابلیتها را در طول سالها مهندسی و آزمایش توسعه داد که YF-23 هرگز دریافت نکرد. دو نمونه اولیه بازمانده این جنگنده YF-23، یکی در موزه ملی نیروی هوایی ایالات متحده در دیتون اوهایو و دیگری در موزه پرواز غرب در تورنس کالیفرنیا نگهداری میشوند و یادآور شاهکاری هستند که هرگز به تولید انبوه نرسید.