داستان تلخ XB-70 Valkyrie؛ بمب‌افکن غول‌پیکر آمریکا با سرعت ماخ ۳

0 ارسال شده توسط: مهران اکبری 04 مهر 1405 ساعت 16:13

XB-70 Valkyrie، بمب‌افکن مافوق صوت و انقلابی نیروی هوایی آمریکا، با وجود توانایی‌های بی‌نظیر، سرنوشتی تراژیک داشت که تاریخ طراحی هواپیماهای نظامی را برای همیشه تغییر داد.

در دهه ۱۹۵۰، با اوج‌گیری تنش‌های جنگ سرد، نیروی هوایی آمریکا به‌دنبال ساخت بمب‌افکنی بود که بتواند از دفاع هوایی شوروی عبور کند. این نیاز منجر به پروژه بلندپروازانه نورث آمریکن اوییشن (North American Aviation) برای توسعه‌ی بمب‌افکن XB-70 Valkyrie شد. این هواپیما تجسمی از پیشرفته‌ترین فناوری‌های نظامی زمان خود بود.

اخیرا در ماه مه ۲۰۲۴، تنها نمونه‌ی باقی‌مانده از XB-70 Valkyrie برای بازسازی و بازآرایی نمایشگاه‌ها از موزه ملی نیروی هوایی ایالات متحده در دیتون اوهایو خارج شد. این جابجایی یادآور تغییر اساسی در فلسفه طراحی بمب‌افکن‌ها است، دورانی که سرعت و ارتفاع، کلید بقا در نظر گرفته می‌شد.

قابلیت‌های مافوق صوت XB-70 Valkyrie؛ غول آسمان

XB-70 Valkyrie، نمونه‌ی اولیه بمب‌افکن هسته‌ای B-70، برای پرواز در سرعت ماخ ۳ (سه برابر سرعت صوت) و در ارتفاعات بالای ۷۰,۰۰۰ پا طراحی شده بود. شش موتور توربوجت جنرال الکتریک YJ93 آن بیش از ۱۷۲,۰۰۰ پوند رانش تولید می‌کردند.

از نوآوری‌های کلیدی آن بال‌های تاشو برای ایجاد نیروی برا فشاری اضافی در سرعت‌های بالا، و پوسته‌ی لانه زنبوری از جنس فولاد ضدزنگ برای مقاومت در برابر حرارت شدید پرواز مافوق صوت بود. این هواپیما توانایی حمل بار مفیدی معادل ۵۰,۰۰۰ پوند، تقریبا هم‌اندازه با بمب‌افکن B-52 Stratofortress، اما با سه برابر سرعت بیشتر را داشت. در سال ۱۹۶۵ میلادی، XB-70 Valkyrie به سرعت ۳.۰۸ ماخ در ارتفاع ۷۴,۰۰۰ پایی رسید که سریع‌ترین و بلندترین پرواز یک بمب‌افکن تا آن زمان بود.

چرا پروژه XB-70 Valkyrie شکست خورد؟

برنامه XB-70 عمدتا به‌دلیل زمان‌بندی نامناسب و تغییر شرایط استراتژیک با شکست مواجه شد. اوایل دهه ۱۹۶۰، موشک‌های زمین به هوای شوروی مانند SA-2 Guideline، بمب‌افکن‌های بلندپرواز را آسیب‌پذیر ساختند. هم‌زمان، موشک‌های بالستیک قاره‌پیما روشی سریع‌تر، ارزان‌تر و بدون ریسک برای رساندن کلاهک‌های هسته‌ای ارائه می‌کردند.

رابرت مک‌نامارا، وزیر دفاع وقت آمریکا، در سال ۱۹۶۱ تولید را لغو کرد و تنها دو نمونه اولیه را برای پروازهای تحقیقاتی تایید نمود. هزینه‌های گزاف نیز نقش داشت؛ هر هواپیما حدود ۷۰۰ میلیون دلار (به ارزش امروزی) هزینه داشت. پایان رسمی برنامه در ژوئن ۱۹۶۶ رقم خورد، زمانی که یکی از نمونه‌های اولیه در یک پرواز تبلیغاتی با یک جنگنده F-104 Starfighter در هوا برخورد کرد و دو خدمه جان باختند. با بهبود سیستم‌های راداری و موشکی، نیروی هوایی تا اواخر دهه ۱۹۶۰ به تاکتیک‌های نفوذ در ارتفاع پایین و بعدها به فناوری پنهان‌کاری روی آورد.

میراث XB-70: درسی برای آینده

با آن‌که XB-70 Valkyrie هرگز به خدمت عملیاتی وارد نشد، اما داده‌های آیرودینامیکی و مواد مهمی تولید کرد که در توسعه برنامه‌های هواپیماهایی مانند SR-71 Blackbird و B-1B Lancer استفاده شد.

بیشتر بخوانید

این هواپیما ثابت کرد که عملکرد خام به‌تنهایی نمی‌تواند ارزش یک هواپیما را تعیین کند. زمانی که توانایی‌های آن اثبات شد، نیازهای ماموریت به کلی تغییر یافته بود. این بمب‌افکن قربانی زمان شد؛ نه «جلوتر از زمان خود»، بلکه «خیلی دیر» برای جنگی که برای آن طراحی شده بود. این درس که عملکرد صرف همیشه پاسخگو نیست، امروزه نیز معتبر است، در حالی که ایالات متحده روی بمب‌افکن‌های پنهان‌کار مانند B-21 Raider و سلاح‌های فراصوت سرمایه‌گذاری می‌کند.