شبح خاکستری آمریکا که از F-22 مخفی‌کارتر بود؛ چرا جنگنده YF-23 هرگز ساخته نشد؟

جنگنده YF-23 با لقب «شبح خاکستری» با وجود برتری‌های آشکار در پنهان‌کاری، سرعت و برد عملیاتی نسبت به رقیب خود F-22 رپتور، هرگز به مرحله تولید انبوه نرسید و سرنوشتی نامعلوم پیدا کرد.

در دهه ۱۹۸۰، نیروی هوایی ایالات متحده برنامه هواپیمای تاکتیکی پیشرفته (ATF) را برای توسعه نسل جدیدی از جنگنده‌های پنهان‌کار آغاز کرد. دو شرکت بزرگ صنایع دفاعی، نورثروپ و لاکهید، با طرح‌های جاه‌طلبانه خود یعنی YF-23 و YF-22، وارد این رقابت حساس شدند. هدف این بود که اولین جنگنده نسل پنجم ایالات متحده متولد شود.

برتری‌های پنهان‌کاری YF-23 نسبت به F-22 رپتور

کارشناسان و حتی نیروی هوایی آمریکا به‌طور کلی معتقدند که جنگنده YF-23 از نظر پنهان‌کاری طراحی بهتری داشت. این هواپیما با پیکربندی بال‌های الماس‌شکل، کابین خلبان برجسته و ورودی‌های هوای S-شکل، سطح مقطع راداری بسیار پایینی را ارائه می‌داد. طراحی بدنه و دماغه با حداقل شکاف‌ها و برآمدگی‌ها نیز به کاهش رد راداری آن کمک می‌کرد. در حالی که لاکهید مارتین سطح مقطع راداری F-22 رپتور تولیدی را ۰.۰۰۰۱ متر مربع اعلام کرده، تخمین زده می‌شود که YF-23 با اعمال بهینه‌سازی‌ها می‌توانست حتی کمتر از این مقدار باشد.

کاهش رد فروسرخ، مزیت دیگر شبح خاکستری

علاوه بر کاهش رد راداری، YF-23 برای به حداقل رساندن رد حرارتی (فروسرخ) خود نیز تدابیر ویژه‌ای اندیشیده بود. این جنگنده به‌جای نازل‌های گرد سنتی، از خروجی‌های اگزوز پهن و محافظت‌شده‌ای در قسمت بالایی بدنه استفاده می‌کرد که گرمای کمتری تولید می‌کردند. این ویژگی می‌توانست حفاظت بهتری در برابر موشک‌های فروسرخ و سیستم‌های جستجو و ردیابی فروسرخ (IRST) فراهم کند، اگرچه YF-22 برای دستیابی به مانورپذیری بیشتر، رد حرارتی بالاتری را پذیرفته بود.

سرعت و برد بی‌نظیر؛ شاخصه‌های کلیدی YF-23

سرعت، یک الزام اصلی در برنامه ATF بود و YF-23 در این زمینه از رقیب خود پیشی گرفت. این جنگنده که با دو موتور Pratt & Whitney YF119-PW-100N (یا General Electric YF120-GE-100N در نمونه دیگر) نیرو می‌گرفت، به حداکثر سرعت ماخ ۲.۲ دست یافت و می‌توانست با سرعت ماخ ۱.۷۲ بدون استفاده از پس‌سوز (سوپرکروز) پرواز کند.

برد عملیاتی نیز از نقاط قوت برجسته YF-23 بود. این هواپیما به‌دلیل بال‌های بزرگ‌تر، ظرفیت سوخت داخلی بیشتری داشت و برد رزمی آن تقریبا ۷۰۰ تا ۸۰۰ مایل دریایی گزارش شده است. این در حالی است که F-22 رپتور تولیدی بردی معادل ۴۶۰ مایل دریایی دارد. این توانایی‌ها YF-23 را برای ماموریت‌های طولانی‌مدت برتری هوایی بسیار مناسب می‌ساخت.

بیشتر بخوانید

• چرا جنگنده قدرتمند F-22 در نیروی تفنگداران دریایی آمریکا استفاده نمی‌شود؟
• جنگنده پنهانکار J-35A چین با اسم رمز اژدهای ابری به میدان می‌آید
• 5 جت جنگنده با قدرتمندترین سیستم های راداری
• اف 22 رپتور، جنگنده 350 میلیون دلاری با تنها سه شکار هوایی

چرا YF-23 با تمام برتری‌ها، مغلوب F-22 شد؟

با وجود برتری‌های چشمگیر جنگنده YF-23 در زمینه‌های پنهان‌کاری، سرعت و برد، نیروی هوایی ایالات متحده در نهایت طرح لاکهید، یعنی YF-22، را انتخاب کرد. این تصمیم کمتر به عملکرد فنی خالص و بیشتر به عوامل ریسک‌سنجی و ملاحظات سیاسی-اقتصادی مربوط بود. در آن زمان، شرکت نورثروپ پس از برنامه نه‌چندان موفق بمب‌افکن B-2 اسپریت، با مشکلات مالی دست و پنجه نرم می‌کرد. در مقابل، لاکهید شرکتی معتبر و قابل اعتماد محسوب می‌شد که درگیر پروژه‌های بزرگ دیگری نبود. ترکیبی از مدیریت ریسک و لابی‌گری، موجب شد تا YF-23، با وجود لقب «شبح خاکستری» و قابلیت‌های فوق‌العاده، هرگز به مرحله تولید انبوه نرسد و به یکی از بزرگترین سؤالات بی‌جواب تاریخ هوانوردی تبدیل شود.