تلسکوپ فضایی هابل

رکورد تاریخی تلسکوپ فضایی هابل پس از ۳۶ سال فعالیت در مدار زمین

پس از ۳۶ سال حضور در مدار، تلسکوپ فضایی هابل توانست ۲۰۰ هزار بار به دور سیاره زمین گردش کند که این رکورد در نوع خود شگفت‌انگیز و بی‌سابقه است.

تلسکوپ فضایی هابل در سی‌وششمین سال حضور خود در مدار زمین، رکورد تازه‌ای ثبت کرد. این تلسکوپ روز جمعه ۱۹ سپتامبر، دویست‌هزارمین گردش خود به دور زمین را کامل کرد. رسیدن به چنین تعدادی از گردش مداری، دستاوردی کم‌سابقه برای یک سامانه فضایی فعال به شمار می‌رود. بر اساس آخرین اخبار نجوم، تنها شمار اندکی از سامانه‌های مداری در طول تاریخ توانسته‌اند به رکوردی مشابه دست پیدا کنند.

راز ماندگاری تلسکوپ فضایی هابل در مدار زمین

تلسکوپ فضایی هابل در ۳۶ سالگی، پس از ثبت بیش از ۱٫۷ میلیون مشاهده علمی همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد. این تلسکوپ در طول مأموریت درخشان خود بارها و بارها به دور زمین چرخیده است. تعداد گردش‌های هابل اکنون از ۲۰۰ هزار بار گذشته؛ رکوردی که احتمالاً فقط تعداد کمی از سامانه‌های مداری فعال در طول تاریخ توانسته‌اند به آن برسند.

تلسکوپ فضایی هابل در مداری تقریباً دایره‌ای و در ارتفاع ۴۷۰ تا ۴۷۵ کیلومتری از سطح زمین قرار دارد. این تلسکوپ هر بار در حدود ۹۴ دقیقه زمین را دور می‌زند. تکرار همین گردش در طول سال‌های فعالیت هابل باعث شده است این تلسکوپ در طول عمر خود بیش از ۲۰۰ هزار بار به دور زمین بچرخد.

بیشتر بخوانید

در مدار زمین، اجرام قدیمی‌تری هم وجود دارند که همچنان به دور سیاره می‌چرخند. بعضی از این اجرام ممکن است نه‌تنها در چند دهه آینده، بلکه حتی تا قرن‌ها در مدار باقی بمانند. دلیل اصلی این موضوع، ارتفاع بیشتر مدار آن‌هاست. حتی در ارتفاع حدود ۵۰۰ کیلومتری و بالاتر از آن، لایه‌های بیرونی و بسیار رقیق جو زمین وجود دارد. این بخش از جو، با وجود تراکم بسیار کم همچنان مقدار اندکی مقاومت آیرودینامیکی ایجاد می‌کند.

این مقاومت به‌مرور زمان از سرعت ماهواره کم می‌کند. وقتی سرعت یک ماهواره کاهش پیدا می‌کند، ماهواره در ارتفاع پایین‌تری به دور زمین می‌چرخد. در ارتفاع پایین‌تر مقاومت جو بیشتر است و همین مقاومت باعث می‌شود سرعت ماهواره باز جو زمین می‌شود و بر اثر گرمای شدید ناشی از ورود می‌شود و بر اثر گرمای شدید ناشی از ورود به جو، می‌سوزد. ماهواره‌هایی که در ارتفاع پایین‌تری قرار دارند، با سرعت بیشتری به دور زمین می‌چرخند اما به‌طور میانگین عمر کوتاه‌تری دارند.

ونگارد ۱؛ قدیمی‌ترین ماهواره فضایی

ونگارد ۱ قدیمی‌ترین ماهواره فضایی جهان است. این ماهواره در مارس ۱۹۵۸ به فضا پرتاب شد. ونگارد ۱ تا زمان نگارش این مقاله، بیش از ۲۷۴٬۵۵۰ بار به دور زمین چرخیده است. این ماهواره به دلیل مداری که در آن قرار دارد، همچنان در فضا باقی مانده است. برآوردها نشان می‌دهد ونگارد ۱ دست‌کم تا سال ۲۱۹۸ از مدار خارج نخواهد شد. به همین دلیل، ممکن است این ماهواره در نهایت رکورددار بیشترین تعداد گردش به دور زمین شود.

دو ماهواره علمی تاکنون حتی بیشتر از ونگارد ۱ به دور زمین چرخیده‌اند. نخستین ماهواره، اکسپلورر ۷ است که در اکتبر ۱۹۵۹ به فضا پرتاب شد. این ماهواره تاکنون بیش از ۳۴۷٬۴۴۰ بار به دور زمین گردش کرده است. ماهواره دوم، تیروس ۱ نام دارد که از مارس ۱۹۶۰ در مدار زمین قرار گرفته است. تیروس ۱ تاکنون بیش از ۳۵۲٬۶۴۰ بار به دور زمین چرخیده و از نظر تعداد گردش مداری، رکورد بالاتری از اکسپلورر ۷ و ونگارد ۱ دارد.

ماهواره تیروس ۲ در سال ۲۰۱۴ از مدار خارج شد اما تیروس ۳ همچنان در مدار زمین قرار دارد و از نظر تعداد گردش‌های مداری، در مسیر مشابهی با این ماهواره‌های رکورددار قرار گرفته است.

نقش مدارهای بیضوی در ثبت رکوردهای مداری

ونگارد ۱، اکسپلورر ۷ و تیروس ۱ در مدارهای بیضوی قرار داده شده بودند. این مدارها با وجود فاصله نسبتاً زیاد از زمین، سرعت مداری بالایی داشتند. همین ویژگی به ماهواره‌ها اجازه داد در طول فعالیت خود بارها و بارها به دور زمین بچرخند و تعداد بسیار زیادی گردش مداری ثبت کنند.

با وجود این، مأموریت ماهواره‌های یادشده بسیار کوتاه بود و مدت زیادی ادامه نداشت. از طرف دیگر، باقی‌ماندن بقایای این ماهواره‌ها در مدار نزدیک زمین اتفاق چندان مطلوبی نیست. این بقایا بخشی از زباله‌های فضایی به شمار می‌روند و زباله‌های فضایی یکی از مشکلات جدی در فعالیت‌های فضایی هستند.

همچنین بخوانید

ایستگاه فضایی بین‌المللی؛ بیش از ۱۵۲ هزار گردش

ایستگاه فضایی بین‌المللی هم یکی از اجرام نسبتاً قدیمی در مدار زمین است که تاکنون بارها به دور سیاره چرخیده است. این ایستگاه تقریباً هر ۹۳ دقیقه یک‌بار گردش خود به دور زمین را کامل می‌کند. به همین دلیل، ایستگاه فضایی بین‌المللی در هر شبانه‌روز بیش از ۱۵ بار به دور زمین می‌چرخد.

نخستین ماژول این ایستگاه در سال ۱۹۹۸ به فضا پرتاب شد. از آن زمان تاکنون، ایستگاه فضایی بین‌المللی حدود ۱۵۲٬۸۰۰ بار به دور زمین چرخیده است. این عدد همچنان در حال افزایش است، زیرا ایستگاه به فعالیت خود در مدار ادامه می‌دهد. البته انسان‌ها تقریباً ۲۶ سال است که در ایستگاه فضایی بین‌المللی حضور دارند.

بنابراین، تعداد گردش‌هایی که انسان‌ها در این ایستگاه تجربه کرده‌اند، هنوز به مرز ۱۵۰هزار بار نرسیده است. پیش‌بینی می‌شود این مرز در دوم آوریل ۲۰۲۸ شکسته شود. هر کسی که در آن هفته در ایستگاه فضایی بین‌المللی حضور داشته باشد، می‌تواند شاهد ثبت این رکورد باشد.

0 دیدگاه
جدیدترین
قدیمی ترین بیشترین رای
بازخورد درون خطی
مشاهده همه نظرات