نظریه نسبیت اینشتین مفهوم «کی» و «کجا» را متحول ساخت و نشان داد که زمان و مکان، بر خلاف تصور پیشین، مقادیری مطلق نیستند. این رویکرد دید ما را به جهان تغییر داد.
پیش از آلبرت اینشتین، تصور بر این بود که زمان و مکان در تمام نقاط جهان ثابت و یکسان هستند، اما پژوهشهای او ثابت کرد که این مقادیر وابسته به ناظر و حرکت نسبی آن هستند. در واقع، در فضا-زمان اینشتینی، «حال» برای هر ناظر متفاوت تعریف میشود و مشاهدات ما همواره گذشتهای را نشان میدهند که سیگنالها از آنجا به سمت ما حرکت کردهاند. این درک نوین برای پیشرفت فیزیک نوین حیاتی بود.
مشاهده پدیدهها: نگاهی به گذشته در زمان حال
وقتی رویدادی را در زمین مشاهده میکنیم، در حال دیدن آنچه «اکنون» رخ میدهد نیستیم؛ بلکه سیگنال تولید شده از آن رویداد است که پس از طی مسافت، به ما میرسد. تمام سیگنالهای فیزیکی با سرعتی محدود منتشر میشوند و سریعترین آنها سرعت نور در خلأ معادل ۲۹۹٬۷۹۲٬۴۵۸ متر بر ثانیه است. این امر به معنای آن است که هر چه منبع سیگنال دورتر باشد، تاخیر در مشاهده آن رویداد بیشتر خواهد بود.
بهعنوان مثال، نور صاعقهای در فاصله ۱ کیلومتری با ۳٫۳ میکروثانیه تاخیر به چشم ما میرسد، در حالی که صدای رعد همان صاعقه تقریبا ۳ ثانیه بعد شنیده میشود. دلیل این تفاوت، سرعت بسیار پایینتر صوت نسبت به نور است. این تاخیرها در مقیاسهای بزرگتر محسوستر میشوند:
- دیدن ماه: حدود ۱٫۳ ثانیه در گذشته
- دیدن خورشید: حدود ۸ دقیقه و ۲۰ ثانیه در گذشته
تنها در مکان دقیق «اینجا و اکنون» خودمان است که میتوانیم پدیدهها را در زمان حال واقعیشان ببینیم. هر چیز دیگری را ما در گذشته مشاهده میکنیم.
جهان در حال انبساط: چالشی نوین برای «کی» و «کجا»
در مقیاسهای کیهانی، پیچیدگیهای بیشتری به درک «کی» و «کجا» اضافه میشود. برای مثال، نزدیکترین ستاره به خورشید، پروکسیما قنطورس، در فاصله تقریبی ۴٫۲۴ سال نوری از ما قرار دارد. اما به دلیل حرکت نسبی خورشید و پروکسیما قنطورس در کهکشان راه شیری، فاصله دقیق آنها در طول زمان ۴٫۲۴ سالی که طول میکشد نور به ما برسد، تغییر میکند. بنابراین، «کی» و «کجا»ی واقعی این ستاره در لحظه مشاهده، با زمانی که نور از آن گسیل شده، متفاوت است.
همینطور امواج گرانشی نیز با سرعت نور حرکت میکنند و آشکارسازهایی مانند لیگو با اندازهگیری اختلاف زمان رسیدن سیگنالها به نقاط مختلف زمین، منشا این امواج را مشخص میکنند. تلسکوپ افق رویداد نیز برای تهیه تصویر از افق رویداد یک سیاهچاله، از همین اصول و با محاسبه اختلاف زمانی رسیدن سیگنالهای رادیویی استفاده میکند.
علاوه بر این، در مقیاسهای بسیار بزرگتر کیهان، انبساط جهان به عامل غالب تبدیل میشود و درک ما از فاصله را عمیقا تغییر میدهد. این یعنی:
- فاصله اولیه بین منبع و ناظر در لحظه گسیل سیگنال.
- زمان سفر نور بین منبع و ناظر.
- فاصله نهایی بین منبع و ناظر در لحظه مشاهده سیگنال.
هر سه این مقادیر متفاوت هستند. برای نمونه، نور کهکشان MoM-z14 پس از طی ۱۳٫۵۳ میلیارد سال به ما میرسد، در حالی که فاصله کنونی آن از ما ۳۳٫۸ میلیارد سال نوری است. این پدیده به وضوح نشان میدهد که چگونه انبساط فضا-زمان، بر مفهوم فاصله و زمان در کیهان تاثیر میگذارد.
- آیا اینشتین در مورد قوانین کیهان به ما اشتباه گفته است؟
- جهان ما چگونه کار میکند؟ بررسی مفهوم فضا-زمان به زبان ساده
- پیش بینی اینشتین در مورد سیاه چاله ها درست از آب درآمد!
- دانشمندان ثابت کردند زمان در مریخ سریعتر میگذرد
بهطور کلی، نظریه نسبیت اینشتین به ما آموخت که فضا، زمان، فاصله و مدتزمان، همگی نسبی هستند. پاسخ به سوالات «کی» و «کجا» نیازمند در نظر گرفتن عوامل متعددی چون حرکت نسبی، سرعت متناهی سیگنالها و انبساط جهان است. تنها با درک کامل این مفاهیم است که میتوانیم به پرسشهایی به ظاهر ساده درباره مکان و زمان یک شی در زمان حال یا گذشته، بهدقت پاسخ دهیم.
گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 







میگن آی کیو انیشتین خدابیامرز ۱۸۰ بوده
کجایی ببینی مسعولین غیور ما رکورد آی کیو ۱۸۰۰ رو زدن😜