گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
تلسکوپ فضایی جیمز وب به تازگی موفق به شناسایی یک سیاهچاله خفته در دورترین نقطه شناختهشده جهان شده است که به دلیل عدم تعامل با گازهای اطراف، در هیچ طول موج نوری قابل مشاهده نیست.
دانشمندان با بررسیهای اخیر خود، دریچهای نو به سوی درک تکامل سیاهچالهها در کیهان اولیه گشودهاند. این اکتشاف شگفتانگیز که در یک کهکشان با فاصله بیش از ۱۰ میلیارد سال نوری از زمین صورت گرفته، رکورد قبلی را ۱۵ برابر جابهجا کرده است. مطالعه چنین اجرام کیهانی دوردست و سیاهچاله خفته آنها، اطلاعات ارزشمندی درباره چگونگی شکلگیری و رشد این پدیدههای مرموز در ابتدای تاریخ ۱۳.۸ میلیارد ساله عالم فراهم میکند.
کشف سیاهچاله خفته در کهکشان MRG-M0138
تلسکوپ فضایی جیمز وب (James Webb Space Telescope یا JWST)، دورترین و باستانیترین سیاهچاله خفته شناختهشده در جهان را کشف کرده است. این سیاهچاله که در کهکشان MRG-M0138 و در فاصله بیش از ۱۰ میلیارد سال نوری از زمین پنهان شده، رکورد قبلی دورترین سیاهچاله خفته را ۱۵ برابر شکست. این یافتهها در تاریخ ۱۴ خرداد سال ۲۰۲۶ میلادی (۴ ژوئن ۲۰۲۶) در نشریه Science منتشر شد. مطالعه این گونه سیاهچالهها که در مراحل اولیه ۱۳.۸ میلیارد سالگی کیهان شکل گرفتهاند، دیدگاهی بیسابقه درباره تکامل آنها در جهان اولیه ارائه میدهد. محققان بر این باورند که در کهکشان MRG-M0138، پیشتر یک اختروش (quasar) فوقالعاده درخشان و پرجرم وجود داشته که با رشد سریع خود، حجم قابل توجهی از گاز مورد نیاز برای تشکیل ستارگان جدید را از کهکشان خارج کرده است. این فرآیند بهسرعت شکلگیری ستارهها را متوقف ساخته و منبع سوخت سیاهچاله را از بین برده است که این امر احتمالاً سکون فعلی آن را توضیح میدهد.
راز جرم عظیم سیاهچاله نامرئی
جرم این سیاهچاله، حدود شش میلیارد برابر خورشید تخمین زده شده است. اندازهگیری این جرم کار آسانی نبود، زیرا به دلیل خفته بودن و عدم تعامل با گاز، در هیچ طول موجی از نور قابل مشاهده نیست. برای وزن کردن این پدیده کیهانی، محققان از تکنیکی استفاده کردند که معمولاً برای رصد حرکت ستارگان در کهکشانهای نزدیکتر به زمین به کار میرود. آنها با بهرهگیری از پدیده عدسی گرانشی (gravitational lensing)، که یک ذرهبین طبیعی کیهانی است، توانستند حرکت ستارگان در اطراف سیاهچاله را ردیابی کنند. کهکشانی دیگر که بین MRG-M0138 و زمین قرار داشت، نور اجرام پشت سر خود را خم کرد و تصویر کهکشان MRG-M0138 را حدود ۳۰ برابر بزرگتر از حد معمول نشان داد. این بزرگنمایی به تیم امکان داد تا حرکت ستارگان را با دقت رصد کرده و جرم سیاهچاله را محاسبه کنند. ریچارد الیس، پروفسور اخترفیزیک از دانشگاه کالج لندن، اظهار داشت که اثبات عملی بودن این روش برای کهکشانهای اولیه کیهان، راه را برای بررسی جامعتر تکامل سیاهچالههای خفته و نقش آنها در شکلدهی به کهکشانها هموار میکند.
برنامههای آینده برای رصد سیاهچالههای خفته
با وجود تواناییهای شگرف تلسکوپ جیمز وب، برای جمعآوری اطلاعات کاملتر درباره سیاهچالههای خفته، به تکنیکهای دیگری نیز نیاز است، چرا که JWST برای رصد جزئیات مناطق کوچک آسمان طراحی شده است. تیم تحقیقاتی امیدوار است که مشاهدات کهکشانهای عدسیشده توسط تلسکوپ فضایی اقلیدس (Euclid space telescope) با میدان دید وسیع و همچنین تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن (Nancy Grace Roman Space Telescope) که قرار است اواخر امسال پرتاب شود، بتواند این تحقیقات را به پیش ببرد. هدف آنها یافتن کهکشانهای بیشتری است که تشکیل ستاره در آنها در کیهان اولیه متوقف شده و تحت بزرگنمایی عدسی گرانشی قرار دارند. این تلسکوپهای جدید قادر به تهیه تصاویر فروسرخ حساس از مناطق وسیع آسمان خواهند بود که برای یافتن این اجرام نادر حیاتی است.