تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که ذخایر تانک روسیه تقریبا از بین رفته است

تصاویر ماهواره‌ای جدید نشان می‌دهد که ذخایر تانک روسیه به دلیل جنگ فرسایشی اوکراین و عدم امکان جایگزینی سریع، با سرعتی هشداردهنده در حال کاهش است. تحلیل‌های اخیر متخصصان منابع باز اطلاعات (OSINT) نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از ظرفیت ذخایر تانک روسیه دیگر برای عملیات نظامی قابل استفاده نیست.

در پی تهاجم گسترده روسیه به اوکراین، مسئله ظرفیت نظامی این کشور همواره مورد بحث بوده است. اکنون یک تحلیل دقیق از تصاویر ماهواره‌ای که در تاریخ ۹ ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شده، نشان می‌دهد ذخایر تانک روسیه که مدت‌ها به عنوان یک منبع استراتژیک نامحدود توسط حامیان مسکو مطرح می‌شد، با سرعتی فراتر از روایت‌های رسمی در حال اتمام است.

این مطالعه توسط تحلیلگر منبع باز اطلاعاتی جومپی (Jompy)، با نام کاربری @Jonpy99 در شبکه اجتماعی ایکس (X)، انجام شده که پایگاه‌های ذخیره خودروهای زرهی روسیه را از طریق داده‌های ماهواره‌ای عمومی ردیابی می‌کند.

تحلیل تصاویر ماهواره‌ای از ذخایر تانک روسیه

بر اساس تجزیه و تحلیل جومپی، در مجموع ۲,۰۸۸ تانک در 9 پایگاه ذخیره‌سازی روسیه شناسایی شده‌اند. این تعداد شامل مدل‌های T-54/55، T-62، T-64، نسخه‌های مختلف T-72، نسخه‌های T-80 و ۵۰ تانک ناشناس در یک مرکز ترانزیت است. اما این رقم با اعمال فیلترهای تحلیلی جومپی به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد.

اولین و بزرگ‌ترین کسر مربوط به تانک‌های T-64 است. روسیه این تانک‌ها را در تعداد بسیار محدود به کار می‌گیرد و منشا اوکراینی آن‌ها، همراه با مشکلات مزمن قطعات یدکی و دشواری ادغام با زنجیره‌های لجستیکی روسیه، باعث شده عملا برای مسکو غیرقابل استفاده باشند. جومپی ۴۴۰ دستگاه تانک T-64 را کاملا از شمارش ذخایر تانک روسیه کنار می‌گذارد. ۵۰ تانک ناشناس در پایگاه ۹۰۴ نیز که تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد به‌عنوان یک مرکز ترانزیت عمل می‌کنند و 9 محل ذخیره‌سازی، به عنوان بخشی از ظرفیت ذخیره به حساب نمی‌آیند.

پس از این کسرها، تعداد تانک‌ها به ۱,۵۹۸ دستگاه کاهش می‌یابد که عمدتا شامل T-54/55، T-62، T-72 Ural و نسخه‌های A/B، و مدل‌های T-80BV و T-80U/UD هستند. تحلیل جومپی در اینجا متوقف نمی‌شود، زیرا تصاویر ماهواره‌ای و شواهد بصری نشان می‌دهد بسیاری از این تانک‌ها به دلیل سال‌ها نگهداری در فضای باز بدون محافظت مناسب، فرسایش شدید، قطعه‌برداری برای تامین قطعات یدکی (کانالیبالیزاسیون) و آسیب‌های فیزیکی ناشی از بی‌توجهی، قابلیت عملیاتی خود را از دست داده‌اند.

به عنوان مثال، در پایگاه ۷۶۹، حدود ۲۰۰ دستگاه تانک T-62 تقریبا بدون استفاده باقی مانده‌اند، در حالی که تانک‌های دیگر از همین پایگاه به جبهه فرستاده شده‌اند؛ این نشان می‌دهد که وضعیت این خودروها برای اولویت‌بندی بسیار نامناسب است. تانک‌های T-72B و T-80BV/U/UD نیز با مشکل مشابهی روبرو هستند، به طوری که بسیاری از آن‌ها برای تأمین قطعات دیگر تانک‌ها مورد قطعه‌برداری قرار گرفته‌اند.

با اعمال تمام این فیلترها، جومپی برآورد نهایی ذخایر قابل استفاده را تقریبا ۸۵۱ دستگاه تانک اعلام می‌کند. این تانک‌ها عمدتا از قدیمی‌ترین و بدترین نمونه‌های باقی‌مانده پس از سال‌ها استخراج هستند، به ویژه تعداد زیادی T-62، حدود ۱۰۰ دستگاه T-54/55، و تقریبا ۱۵۰ دستگاه T-72A. ظهور مجدد تانک T-62 (که از دهه ۱۹۶۰ در ارتش‌های شوروی و روسیه خدمت کرده و قبل از فروپاشی شوروی منسوخ شده بود) در میدان نبرد اوکراین در سال ۲۰۲۲، خود نشانه‌ای از فرسایش شدید انواع تواناتر تانک‌ها توسط روسیه بود.

چالش‌های تولید و تعمیر و نگهداری تانک‌های روسی

مشاهدات جداگانه در مورد تولید تانک T-80 در امسک‌ترنس‌مش (Omsktransmash)، کارخانه تعمیر و نوسازی تانک روسیه در شهر امسک (Omsk)، یک بعد زمانی به تحلیل ذخیره‌سازی می‌افزاید. با نرخ تولید فعلی و پایدار، روسیه ذخایر T-80 موجود برای ارتقا را در حدود ۱۲ ماه آینده به پایان خواهد رساند. این امر نشان می‌دهد که امسک‌ترنس‌مش در اوایل سال آینده با وضعیتی روبرو خواهد شد که هیچ تانکی برای ارتقا در انبار نخواهد داشت و مجبور به انتخاب بین توقف تولید T-80 یا تعهد به تولید کاملا جدید خواهد بود؛ گزینه‌ای که هزینه‌ها و زمان بسیار بیشتری نسبت به بازسازی بدنه‌های موجود به همراه دارد.

روسیه تهاجم تمام‌عیار خود را با برآورد چندین هزار تانک در حالت‌های مختلف ذخیره‌سازی آغاز کرد، رقمی که تحلیلگران غربی اغلب آن را به‌عنوان شواهدی دال بر توانایی روسیه برای جایگزینی دائمی تلفات، مطرح می‌کردند. اما تحلیل جومپی نشان می‌دهد که ذخیره عملیاتی، پس از در نظر گرفتن خودروهای غیرقابل تعمیر، بدنه‌های قطعه‌برداری شده، انواع نامناسب، و موجودی ترانزیتی، به عددی کاهش یافته که می‌تواند در عرض چند ماه با نرخ تلفات فعلی در خط مقدم جذب شود. پروژه منبع باز اُریکس (Oryx) که تلفات زرهی روسیه را از طریق تایید بصری ردیابی می‌کند، تا اواسط سال ۲۰۲۶، بیش از ۴,۳۵۰ دستگاه تانک از دست رفته روسیه را از فوریه ۲۰۲۲ ثبت کرده است.

بیشتر بخوانید

• استراتژی جدید اوکراین: طرح توسعه نیروهای موشکی و توپخانه با برد ۲ هزار کیلومتر تا ۲۰۳۰
• سلاح تازه کی‌یف برای نفوذ به استحکامات دشمن معرفی شد
• ۱۲۰ هزار پهپاد در ماه؛ چگونه روسیه در عرض ۳ سال به قدرت اول پهپادی منطقه تبدیل شد؟
• روسیه سامانه‌های پدافند هوایی را روی پشت‌بام ساختمان‌های مسکو مستقر می‌کند

روسیه همچنان می‌تواند تانک‌های جدید تولید کند، اما ساخت تانک‌های جدید از ابتدا کندتر و گران‌تر از بازسازی بدنه‌های قدیمی است؛ مدلی که قدرت زرهی روسیه را در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ حفظ کرده بود. اگر ذخایر تانک اکنون به نازکی که تحلیل جومپی نشان می‌دهد باشد، محاسبات تولید که واحدهای زرهی روسیه را در طول چهار سال جنگ فرسایشی تامین کرده، به‌زودی تغییر خواهد کرد.