گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
وقتی صحبت از پروژههای بزرگ و پرهزینه میشود، بسیاری شهر نئوم عربستان را به خاطر میآورند. هرچند امروز میخواهیم به ۱۰ ابرپروژه تاریخی بپردازیم که به واسطه هزینه بالا و دستاوردهای قابلتوجه خود معروف شدهاند.
با نگاهی به تاریخ بشر میتوانیم پروژههای بزرگ و حیرتانگیز زیادی را مشاهده کنیم. از اهرام مصر گرفته تا معبد کایلاسا هند و گوبکلی تپه هرکدام جنبههای خارقالعادهای از نبوغ و پیشرفت بشر را نشان میدهند. هرچند در طول یک قرن اخیر همهچیز تغییر کرده است. سرعت پیشرفت تکنولوژی و علم در عرصههای مختلف به حدی بالا بوده است که ده ابرپروژه کنونی با اختلاف بسیار زیاد تمامی دستاوردهای تاریخی بشر را پشت سر میگذارند.
ده ابرپروژه تاریخی بشر؛ مرزهای جاهطلبی و قدرت مهندسی انسان
امروز پروژههای متنوعی را بررسی خواهیم کرد. برخی از آنها بهمنظور کاوش در جهان هستی ساخته شده بودند و برخی نیز قرار بود یک منطقه بزرگ را مجدد شکل دهند. هرچند وجه مشترک همه آنها در بودجه هنگفت و ابعاد باورنکردنی پروژه است.
برخورددهنده هادرونی بزرگ
برخورددهنده هادرونی بزرگ در نزدیکی شهر ژنو سوئیس قرار دارد. برخورددهنده هادرونی اغلب بهعنوان جاهطلبانهترین پروژه علمی تاریخ بشر شناخته میشود. چراکه مسیری دایرهای شکل بهطول ۲۷ کیلومتر با آهنرباهای ابررسانا و انواع سامانههای شتابدهنده پیشرفته پوشیده شده است. این ابرپروژه تاریخی حدود یک دهه طول کشید و چندین میلیارد دلار نیز هزینه داشت.
دانشمندان این برخورددهنده را با هدف بررسی ذرات بنیادی تشکیلدهنده جهان مخصوصا ذرات نظری مثل بوزون هیگز طراحی کردند. درون این سازه شبکهای پیچیده از آهنرباهای فوقسرد پروتونها را آنقدر شتاب میدهند تا به سرعتی نزدیک به سرعت نور برسند. هرچند برخورددهنده هادرونی بزرگ برای اینکار به ۱۲۰ مگاوات برق نیاز دارد که معادل مصرف یک شهر کوچک است.
برخورددهنده بزرگ از جنبههای دیگر نیز یک ابرپروژه تاریخی محسوب میشود. هزاران دانشمند و مهندس از بیش از ۱۰۰ کشور جهان در این طراحی و ساخت آن حضور داشتند. همکاری بزرگی که بینتیجه نبود. در سال ۲۰۱۲ برخورددهنده بزرگ هادرونی به صدر اخبار علمی رفت. چراکه توانسته بود وجود بوزون هیگز را اثبات کند. جالب اینکه از ۵۰ سال پیش دانشمندان بهصورت نظری وجود این ذره را پیشبینی کرده بودند؛ اما کسی نمیتوانست بهصورت تجربی وجود آن را تایید کند.
این پروژه حیرتانگیز بهخوبی نشان داد که صرفا نمیتوان با بودجههای هنگفت به موفقیت دست یافت و همکاری بینالمللی در بازههای طولانی اهمیت بالایی دارد.
ابرپروژه تاریخی: تلسکوپ فضایی جیمز وب
نمیتوان از ده ابرپروژه تاریخی جهان صحبت کرد و به این تلسکوپ حیرتانگیز اشاره نکرد. پس از سالها تحقیق و توسعه و صرف ۱۰ میلیارد دلار جیمز وب در اواخر سال ۲۰۲۱ به فضا پرتاب شد. برخلاف تلسکوپ هابل، جیمز وب قادر بود نور فروسرخ را هم مشاهده کند. همین ویژگی نیز به دانشمندان اجازه میداد تا بیش از پیش به گذشته جهان هستی خیره شوند. بهلطف حضور جیمز وب در فضا اخترشناسان موفق شدند اولین کهکشانها را مطالعه کرده و در رابطه با نحوه تکامل ساختارهای کیهانی، تولد ستارگان و احتمال وجود حیات در سیارههای دور اطلاعات مهمی کسب کنند.
رهبری این پروژه بر عهده ناسا قرار دارد، اما آژانس فضایی اروپا و آژانس فضایی کانادا نیز نفش مهمی در پیشبرد طرح داشتند. همچنین تعداد زیادی از دانشمندان از سرتاسر جهان برای بهدست آوردن فرصت رصد با جیمز وب با همدیگر رقابت میکنند. همین هم سبب شده که این تلسکوپ یکی از مهمترین زیرساختهای علمی مشترک جهان محسوب شود.
جالب اینکه در ابتدا تصور میشد ساخت این تلسکوپ با بودجه ۱ میلیارد دلاری تا سال ۲۰۱۰ ممکن خواهد بود؛ اما چالشهای فنی بسیار فراتر از انتظارات بود. با وجود همه اینها نگاهی به بهترین تصاویر تلسکوپ جیمز وب بهخوبی نشان میدهد که این همه صبر و هزینه ارزش داشته است.
برج ساعت ابراجالبیت
نام رسمی این ابرپروژه تاریخی برج ساعت ابراجالبیت است. هرچند که در میان مردم عربستان بهعنوان برج ساعت پادشاهی مکه نیز شناخته میشود. این مجموعه از هفت برج، چندین هتل، مراکز خرید، فضاهای عبادتی و اماکن متعدد دیگر تشکیل شده است. همچون سایر پروژههای بزرگ انجام شده در عربستان این پروژه نیز در مالکیت دولت قرار دارد و بخشی از طرح ملک عبدالعزیز محسوب میشود.
گل سرسبد این طرح جاهطلبانه نیز یک برج ساعت است که ارتفاع آن به ۶۰۰ متر میرسد. صفحه ساعت آنقدر بزرگ است که حتی از چند کیلومتر دورتر نیز دیده میشود و اکنون به یکی از نمادهای اصلی شهر مکه تبدیل شده است. ساخت مجموعه ابراجالبیت از سال ۲۰۰۴ آغاز شد و در سال ۲۰۱۲ با هزینه هنگفت ۱۵ میلیارد دلاری به پایان رسید. البته ساخت این برج با جنجالهایی نیز همراه بود. چراکه مسئولان عربستانی یک اثر تاریخی مربوط به امپراتوری عثمانی از قرن ۱۸ را بهخاطر برج ساعت نابود کردند. اقدامی که از سوی آنها با عنوان قربانی کردن گذشته برای ساخت آیندهای متفاوت توجیه شد.
ابرپروژه تاریخی: تونل مانش
تونل مانش یا همان یوروتانل پروژهای بود که از سال ۱۸۰۲ اروپاییها رویای آن را در سر داشتند. در نهایت نیز تونل مانش در سال ۱۹۹۴ به بهرهبرداری رسید. این تونل حدود ۵۰ کیلومتر طول دارد و سواحل جنوبی انگلستان را به شمال فرانسه متصل میکند. این ابرپروژه تاریخی یکی از طولانیترین تونلهای زیردریایی حملونقل جهان محسوب میشود و دارای سه مسیر مختلف است. دو تونل اصلی از طریق راهآهن بریتانیا را به اروپا متصل میکنند و مسیر سوم برای خروج اضطراری طراحی شده است. به این صورت که در صورت وقوع آتشسوزی یا مشکلات پیشبینی نشده مسافران در امنیت کامل از تونل خارج شوند.
با توجه به وجود دریای بین انگلستان و فرانسه این تونل باید زیر بستر دریا ساخته میشد. در واقع تونل مانش زیر آب حفر نشده است و بین آب و تونل دهها متر لایه سنگ و خاک وجود دارد. حتی عمیقترین قسمت تونل حدود ۷۵ متر زیر بستر دریا و ۱۱۵ متر زیر سطح آب قرار گرفته است. همین هم باعث شده بود که پروژه یک شاهکار مهندسی در سطح جهانی لقب گیرد. هرچند که اروپاییها مجبور شدند برای انجام پروژه ۲۰ میلیارد پوند هزینه کنند که بسیار بیشتر از برآوردهای اولیه بود.
پروژه بیگ دیگ
پروژه بیگ دیگ لقبی بود که به پروژه شریان مرکزی آمریکا داده شد. بیگ دیگ با هدف بهبود حملونقل در بوستون انجام شد تا دیگر این شهر در میان پرترافیکترین شهرهای آمریکا نباشد. در ابتدا قرار بود بخشی از بزرگراه بینایالتی شماره ۹۳ با یک بزرگراه زیرزمینی جایگزین شود که در ظاهر ساده بهنظر میرسید. هرچند ضرورت ساخت تونلهای متعدد در زیر یکی از قدیمیترین شهرهای آمریکا بدون آسیب به سازههای مختلف کار آسانی نیست.
این ابرپروژه تاریخی از سال ۱۹۹۱ آغاز شد و پیشبینی میشد با هزینه ۲.۸ میلیارد دلار حداکثر تا سال ۱۹۹۸ عملیاتی شود. هرچند پیچیدگیهای حفاری زیر شهر بوستون بدون توقف ترافیک و موانع پیشبینی نشده باعث شدند پروژه با تاخیر ۹ ساله به پایان برسد. همچنین هزینه اجرای طرح نیز با افزایش شدید به ۲۴ میلیارد دلار رسید. اگرچه پروژه بیگ دیگ موفق بود و توانست وضعیت ترافیک شهر بوستون را دگرگون کند، اما بهخاطر تاخیر و افزایش هزینه بهعنوان یک شکست بزرگ شناخته میشود.
ابرپروژه تاریخی: سد سهدره
سد سهدره یکی از بزرگترین پروژههای مهندسی در تاریخ چین است و قطعا در آینده در میان بزرگترین تئوریهای توطئه جهان قرار خواهد گرفت. پروژه ساخت سد روی رودخانه یانگتسه از سال ۱۹۹۴ آغاز شد. هدف این کار نیز ساخت بزرگترین و قویترین نیروگاه برقآبی جهان عنوان شده بود. عرض سد به ۲.۳ کیلومتر میرسد و ارتفاع آن نیز تقریبا ۱۸۵ متر است. برای درک ابعاد این پروژه باید گفت که مخزنی عظیم به طول ۶۴۴ کیلومتر در پشت سد دیده میشود.
هدف اصلی سد سهدره تولید برق بود؛ اما بهبود کشتیرانی برای کشتیهای با ظرفیت ۱۰ هزار تن در مسیرهای داخلی چین و جلوگیری از سیلابهای ویرانگر نیز بهعنوان اهداف جانبی تعریف شدند. در ابتدا تصور میشد که طرح با بودجه ۲۸ میلیارد دلاری به سرانجام میرسد؛ اما در نهایت هزینه این ابرپروژه تاریخی تا ۳۷ میلیارد دلار افزایش یافت و دو دهه زمان برد. البته بخشی از افزایش هزینه نیز به ضرورت جابهجایی و اسکان مجدد حدود یک میلیون نفر مربوط بود.
- عجیب ترین اختراعات معاصر که هوش از سر شما میبرد؛ از شنل نامرئی کننده تا نانوبات + ویدئو
- بزرگترین اسرار علمی جهان که بدون پاسخ باقی مانده اند؛ حیات بیگانه، چگونگی پیدایش هستی و بیشتر
- بزرگترین ماشین پرنده جهان در چین به پرواز درآمد؛ با AutoFlight آشنا شوید
- هواپیمای غولپیکر وایند رانر؛ بزرگترین هواپیمای باری جهان با ابعادی فراتر از تصور
در مورد سد سهدره شایعات زیادی وجود دارد. برخی با استناد به تصاویر ماهوارهای اعلام میکنند که سد تغییر شکل داده و امکان شکستن آن وجود دارد. هرچند با توجه به فشار وحشتناک وارد شده بر سد بهخاطر آب مخزن، تغییرات دما، تغییرات زمینشناختی و تغییر سطح آب مخزن چنین چیزی کاملا طبیعی است و در محدوده مجاز پیشبینی شده قرار دارد. همچنین ادعا میشود که سد سهدره روی حرکت زمین تاثیر گذشته است. این ادعا اشتباه نیست؛ اما کمی اغراق در آن دیده میشود. چراکه سد چینی تنها باعث افزایش طول شبانهروز به میزان ۰.۰۶ میکروثانیه شده است.
راکتور آزمایشی بینالمللی گرماهستهای
این روزها همه از هوش مصنوعی و پیشرفتهای مرتبط با آن صحبت میکنند. هرچند بسیاری توجه نمیکنند که هوش مصنوعی در حال ایجاد تقاضای جدید و قابلتوجهی برای برق است. هرچقدر هم این تقاضا افزایش یابد، با توجه به فناوریهای کنونی شاهد آسیب بیشتر به محیطزیست خواهیم بود. اینجاست که راکتور آزمایشی بینالمللی گرماهستهای یا همان ITER وارد میشود. این ابرپروژه تاریخی در جنوب فرانسه قرار دارد و باید اثبات کند که تولید تجاری انرژی از طریق فرآيند همجوشی هستهای ممکن است.
نیروگاههای هستهای کنونی فرآیند تولید انرژی را از طریق شکافت هستهای ممکن میکنند؛ اما ITER میخواهد فرآیندی که به تولید انرژی در خورشید منجر میشود را عملیاتی کند. این پروژه آنقدر اهمیت دارد که دهها کشور از جمله آمریکا، چین، اتحادیه اروپا، روسیه، هند، ژاپن و کرهجنوبی به آن پیوستهاند.
از زمان آغاز در سال ۲۰۰۷ پروژه با تاخیرهای مکرر و هزینههای پیشبینینشده مواجه گردیده است. در ابتدا تصور میشود که ITER با بودجه ۲۲ میلیارد دلاری عملیاتی خواهد شد؛ اما برآوردهای جدید به سمت ۶۵ میلیارد دلار اشاره دارند. با وجود این چالشها، حامیان پروژه تاکید دارند که دستاوردهای قابلتوجه آن کاملا هزینهها را توجیه خواهد کرد. چراکه میتواند به تغییر بنیادین در نحوه تولید برق منجر گردد.
قطار تندرو پکن شانگهای
خط راهآهن قطار تندرو پکن شانگهای دو مرکز اقتصادی مهم چین را به یکدیگر متصل میکند. طول این خط ریلی به ۱۳۱۸ کیلومتر میرسد و سبب شده زمان سفر از حدود ۱۴ ساعت به ۵ ساعت کاهش یابد. قطارهای این مسیر با سرعت ۳۷۰ کیلومتر بر ساعت حرکت میکنند که باعث میشود در میان سریعترین قطارهای جهان جایگاه ویژهای داشته باشند. چینیها برای عملی کردن این طرح ۲۴۴ پل و ۲۲ تونل را در مدت زمان بسیار کوتاهی ساختند.
این ابرپروژه تاریخی با هزینه ۳۲ میلیارد دلار اجرایی شد و هر روز صدها هزار مسافر را جابهجا میکند. برخلاف اکثر پروژههای این لیست، قطار تندرو پکن شانگهای نهتنها با تاخیر مواجه نشد، بلکه در تنها سه سال عملیاتی گشت که رکوردی خارقالعاده محسوب میشود.
ابرپروژه تاریخی: ایرباس A380
پروژه ایرباس A380 زمانی با عنوان آینده سفرهای هوایی طولانی شناخته میشد. این غول دو طبقه طوری طراحی شده بود که بتواند در هر سفر ۶۱۵ مسافر را جابهجا کند. ایرباس تصور میکرد این هواپیما خطوط هوایی جهان را کاملا در اختیار خود قرار خواهد داد. به همین خاطر سالها زمان را صرف پژوهش، توسعه، آزمایش و ساخت پروژه کرد. آنها بارها با چالشهای فنی متعددی از جمله سیستمهای سیمکشی پیچیده، بهبود مصرف سوخت و هماهنگی تولید در کشورهای مختلف اروپایی مواجه شدند. هزینهها نیز مرتب رو به افزایش بودند و طرح با تاخیر مواجه میشد؛ اما همه اینها در برابر موفقیت احتمالی رنگ میباختند.
در نهایت نیز ایرباس A380 بهعنوان یک شاهکار مهندسی شناخته شد و مورد استقبال مسافران قرار گرفت. هرچند صنعت هوانوردی کمکم به سمت هواپیماهای کوچکتر با مصرف سوخت بهینه تمایل پیدا کرد. همهگیری کرونا نیز سبب شد که این روند شتاب گیرد. این ابرپروژه تاریخی ۳۴ میلیارد دلار هزینه روی دست ایرباس گذاشت؛ اما در نهایت موفق نشد آنطور که باید شرکتهای هواپیمایی را به خود جلب کند.
ایستگاه فضایی بینالمللی
وقتی نگاهی به مقیاس کارداشف میکنید، احتمالا ایدههایی مثل کره دایسون شما را مجذوب خواهد کرد. هرچند در واقعیت ما هنوز فاصله زیادی با چنین طرحهایی داریم. اوج قدرت مهندسی و توان بشر را میتوان در ایستگاه فضایی بینالمللی دید. ایستگاهی که فرآیند ساخت آن در سال ۱۹۹۸ آغاز شد و در نتیجه همکاری بیسابقه بین آمریکا، کشورهای اروپایی، روسیه، کانادا و ژاپن به سرانجام رسید.
ایستگاه فضایی میتواند روی هم رفته فضایی معادل دو بوئینگ ۷۴۷ را در اختیار فضانوردان قرار دهد. همین هم باعث شده که بزرگترین سازه ساختهشده توسط بشر در مدار زمین لقب گیرد. این ابرپروژه تاریخی به ۴۵ ماموریت فضایی شامل ۳۶ پرتاب شاتل توسط آمریکا و ۹ پرتاب توسط روسیه و همچنین ۱۷۰۵ ساعت پیادهروی فضایی نیاز داشت.
ایستگاه فضایی بینالمللی هر ۹۰ دقیقه یکبار بهدور زمین میچرخد و از ۹۰ درصد جمعیت کره خاکی عبور میکند. در حال حاضر دانشمندان از این ایستگاه برای انجام آزمایشهای علمی مختلف و آمادهسازی برای حضور طولانیمدت انسان در فضا استفاده میکنند. در واقع ایستگاه بینالمللی جایگاه ویژهای در موفقیت پروژههایی مثل سفر به مریخ دارد.
ساخت ایستگاه فضایی بینالمللی حدود ۱۰۰ میلیارد دلار هزینه داشت که البته این عدد شامل هزینهای عملیاتی آن نمیشود. با وجود این بسیاری پیشبینی میکنند که تا ۵۰ سال آینده بسیاری از پروژههای کنونی همچون طرحهایی عادی و ساده جلوه خواهند کرد.