گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
کشف مولکولهای پیچیده کربنی در دهانه جزرو مریخ توسط مریخنورد استقامت ناسا، پرسشهای تازهای را درباره احتمال وجود حیات باستانی در این سیاره سرخ مطرح کرده است.
سالهاست که دانشمندان در پی یافتن نشانههایی از حیات در سیاره مریخ هستند. مریخنورد پیشرفته استقامت (Perseverance) ناسا در دهانه جزرو ماموریت خود را با کاوش دقیق خاک و سنگهای باستانی ادامه میدهد.
اکنون، یافتههای جدید این مریخنورد، جهشی قابل توجه در این جستجو ایجاد کرده است، هرچند ماهیت نهایی این کشفیات همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
مولکولهای کربنی در دهانه جزرو مریخ؛ کشف کلیدی استقامت
مریخنورد استقامت (Perseverance) ناسا، مولکولهای پیچیده کربنی ارگانیک را در صخرههای دهانه جزرو مریخ شناسایی کرده است. این دهانه باستانی، میلیاردها سال پیش، یک دریاچه و دلتای رودخانه را در خود جای داده بود. دانشمندان تأکید میکنند این کشف به معنای یافتن شواهد مستقیم حیات نیست، اما از ترکیبات شیمیایی اساسی تشکیلدهنده تمام حیات شناختهشده روی زمین خبر میدهد. این یافته بر اهمیت بازگرداندن نمونههای سنگ مریخی به زمین تأکید میکند.
این کشف با استفاده از ابزار SHERLOC صورت گرفت که مولکولهای آلی حاوی کربن، هیدروژن، اکسیژن و نیتروژن، از جمله ساختارهای کربنی حلقویشکل را ردیابی کرد.
- مریخنورد ناسا به سرنخی تازه از حیات باستانی در مریخ رسید
- ماموریت ونرا 1 شوروی؛ نخستین فضاپیمای تاریخ که به سوی سیارهای دیگر رفت
- جیمز وب یک مولکول ناشناخته در پلوتو و قمر تایتان کشف کرد
- رونمایی قریبالوقوع از نخستین ماهواره راداری ایران؛ «راد ۱» به خط پایان رسید
اینها مولکولهای پیچیدهای هستند که سازنده بسیاری از ترکیبات بیولوژیکی محسوب میشوند، اما نه فسیل یا مدرکی بر حیات زیستی.
نقش کلیدی کربن و محیط زمینشیمیایی مریخ
کربن به دلیل توانایی تشکیل پیوندهای پایدار، برای حیات منحصربهفرد است و پایه و اساس تمام ارگانیسمهای شناختهشده روی زمین را تشکیل میدهد. هرچند شیمی آلی میتواند بدون وجود حیات نیز رخ دهد، اما آنچه یافتههای مریخ را امیدوارکننده میکند، محبوس بودن ترکیبات کربنی در داخل کانیهای کربنات و سولفات است.
این وضعیت نشان میدهد که آب مایع باستانی، این ترکیبات کربنی را منتقل و متمرکز کرده است. دهانه جزرو تنها یک محیط مرطوب نبوده، بلکه دارای یک محیط زمینشیمیایی فعال بوده که قادر به حفظ شیمی باستانی برای میلیاردها سال است.
چرا دهانه جزرو برای کاوش انتخاب شد؟
دهانه جزرو (Jezero Crater) به این دلیل برای ماموریت انتخاب شد که مشاهدات مداری نشان میداد زمانی میزبان یک دریاچه، کانالهای رودخانه و دلتای رسوبی بوده است.
این نوع محیط، مکان بسیار مناسبی برای حفظ مواد آلی است، زیرا آب جاری رسوبات را متمرکز میکند. اکنون، مریخنورد استقامت تأیید کرده است که دهانه جزرو دقیقاً حاوی انواع سنگهای رسوبی است که دانشمندان امیدوار بودند مورد مطالعه قرار دهند.
منشأ مولکولهای مریخی؛ حیات باستانی یا شیمی طبیعی؟
در حال حاضر دو احتمال اصلی برای منشأ این مولکولهای کربنی وجود دارد. احتمال نخست، منشأ بیولوژیکی آنهاست، به این معنا که میکروبهای باستانی مریخ آنها را تولید کردهاند. در صورت تأیید، حیات بهطور مستقل در زمین و مریخ پدید آمده و به احتمال وجود حیات در سراسر جهان بسیار میافزاید.
احتمال دوم، منشأ شیمیایی غیرزیستی است. ترکیبات آلی میتوانند بدون حیات از طریق واکنشهای آتشفشانی، سیستمهای گرمابی، برخورد شهابسنگها یا سرپانتینیزاسیون (واکنش شیمیایی بین آب و سنگهای غنی از آهن) تشکیل شوند.
- تلسکوپ جیمز وب از سیارهای جهنمی با جوی عجیب پرده برداشت
- اسپیس ایکس پرتاب موشک استارشیپ را در آخرین ثانیه لغو کرد
- فضاپیمای پارکر؛ سریعترین ساخته بشر با سرعت بیش از ۶۹۰ هزار کیلومتر بر ساعت
حتی اگر این احتمال صحیح باشد، باز هم اهمیت کشف را کم نمیکند، زیرا نشان میدهد سیارات بهطور طبیعی میتوانند شیمی آلی پیچیدهتر را پیش از ظهور حیات تولید کنند.
مریخنورد استقامت (Perseverance) بهتنهایی قادر به پاسخگویی به این پرسش نخواهد بود، زیرا ابزار SHERLOC تنها میتواند مولکولها را شناسایی کند، نه منشأ نهایی آنها را.
دانشمندان به تجهیزات آزمایشگاهی پیچیدهتری نیاز دارند که تنها در آزمایشگاههای زمینی قابل دسترسی هستند. اندازهگیریهایی چون نسبتهای ایزوتوپی، کایرالیته مولکولی و بافتهای میکروسکوپی ضروری است.
به همین دلیل، بازگرداندن نمونههای مریخی به زمین از اهمیت بالایی برخوردار است. استقامت در حال حاضر هستههای سنگی را حفر و در لولههای نمونه تیتانیومی مهر و موم میکند.
این نمونهها قرار است از طریق مأموریت آینده بازگرداندن نمونه مریخ به زمین منتقل شوند تا در آنجا تجزیه و تحلیل شده و در نهایت تعیین کنند آیا کربن کشفشده بازتابدهنده زیستشناسی است یا زمینشناسی.