کاسموس ۴۸۲

بازگشت کاسموس 482 به زمین بعد از 53 سال؛ فضاپیمای سرگردان شوروی که هرگز به زهره نرسید

کاسموس ۴۸۲، فضاپیمای ساخت شوروی که برای فرود بر ونوس در سال ۱۹۷۲ طراحی شده بود، پس از ۵۳ سال سرگردانی در مدار زمین، سرانجام در ۱۰ می ۲۰۲۵ به سیاره خود بازگشت.

دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی، رقابت فضایی بین ایالات متحده و شوروی به اوج خود رسیده بود و سیاره ونوس، یکی از اهداف اصلی برنامه فضایی شوروی، با پرتاب‌های متعدد کاوشگرهای ونرا مورد توجه قرار گرفت. فضاپیمای کاسموس ۴۸۲ که قرار بود یکی از همین ماموریت‌ها را به انجام برساند، سرنوشتی بسیار متفاوت پیدا کرد. این کاوشگر به‌دلیل یک خطای فنی، هرگز به مقصد خود نرسید و برای بیش از نیم قرن در مدار زمین باقی ماند. حال، پس از سال‌ها فراموشی، این یادگار جنگ سرد با بازگشتی ناگهانی، توجه‌ها را به خود جلب کرده است.

بازگشت فضاپیمای سرگردان روس‌ها به زمین

در ۳۱ مارس ۱۹۷۲ (۱۰ فروردین ۱۳۵۱)، فضاپیمای کاسموس ۴۸۲ به‌عنوان دوقلوی کاوشگر موفق ونرا ۸ (Venera ۸)، از پایگاه بایکونور با هدف فرود بر سیاره ونوس پرتاب شد. این فضاپیما که توسط شوروی طراحی شده بود، ابزارهای خود را درون یک کره تیتانیومی با قطر حدود ۱ متر و وزن ۴۹۵ کیلوگرم جای داده بود. هدف این طراحی، مقاومت در برابر شرایط جهنمی ونوس شامل گرمای ۴۷۱ درجه سانتی‌گراد، فشار ۹۰ برابر جو زمین و ابرهای اسید سولفوریک بود.

اما یک خطای فنی کوچک سرنوشت ماموریت را تغییر داد. زمان‌سنج مرحله بالایی موشک حامل اشتباه تنظیم شده بود و موتور پیش از موعد خاموش شد. کاسموس ۴۸۲ هرگز نتوانست از مدار زمین خارج شود و به‌جای مسیر ونوس، به مدت ۵۳ سال در مدار بیضی‌شکل زمین سرگردان ماند. دولت شوروی هرگز این شکست را به رسمیت نشناخت و فضاپیما را تحت عنوان عمومی «کاسموس» که برای ماهواره‌های عادی زمینی استفاده می‌شد، طبقه‌بندی کرد تا ماموریت شکست‌خورده آن پنهان بماند.

مقاومت غیرمنتظره بدنه تیتانیومی

دلیل بقای کاسموس ۴۸۲ برای این مدت طولانی و بازگشت آن به زمین، همان طراحی فوق‌العاده مقاوم آن بود. در حالی که ماهواره‌ها و بدنه‌های موشکی معمولا هنگام ورود مجدد به اتمسفر زمین و در دماهای نزدیک به ۱۶۰۰ درجه سانتی‌گراد متلاشی و بخار می‌شوند، آلیاژ تیتانیوم مورد استفاده در این کاوشگر در دمایی حدود ۱۶۵۰ درجه سانتی‌گراد ذوب می‌شود.

این تفاوت کوچک باعث شد بدنه‌ای که برای مقاومت در برابر شرایط سخت ونوس ساخته شده بود، توانایی تحمل ورود مجدد به اتمسفر زمین را نیز داشته باشد. این مقاومت بی‌نظیر، عاملی شد که فضاپیمایی با این قدمت به جای سوختن کامل، احتمالا به‌صورت عمدتا سالم به سطح زمین بازگردد.

پیش از این، بخش‌هایی از موشک حامل کاسموس ۴۸۲ پس از نقص فنی، در ۳ آوریل ۱۹۷۲ (۱۴ فروردین ۱۳۵۱) بر فراز نیوزلند سقوط کرده بودند. چهار کره تیتانیومی داغ، هر یک با وزن ۱۳.۶ کیلوگرم و قطر ۳۸ سانتی‌متر، به مزارع اطراف اشبرتون برخورد کردند. دولت شوروی هرگونه اطلاع از این اشیا را رد کرد و مالکیت آنها به کشاورزان محلی رسید.

بازگشت به زمین پس از ۵۳ سال

مدار بیضی‌شکل کاسموس ۴۸۲ در طول دهه‌ها به آرامی انرژی خود را از دست داد و اوج آن از ۹۰۰۰ کیلومتر به ۲۰۰۰ کیلومتر کاهش یافت و هر سال به سیاره زمین نزدیک‌تر شد. سرانجام، در صبح ۱۰ مه ۲۰۲۵ (۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۴)، این کپسول پس از ۵۳ سال سرگردانی به زمین بازگشت.

آخرین ردیابی راداری آن بر فراز آلمان انجام شد، اما آژانس فضایی اروپا اعلام کرد که زمان و مکان دقیق سقوط هرگز مشخص نشد و هیچ گزارشی از مشاهده ورود مجدد یا یافتن بقایای آن به دست نیامد. در مقابل، آژانس فضایی روسیه اعلام کرد که کپسول در ساعت ۰۶:۲۴ به وقت جهانی (۱۰:۵۴ به وقت تهران) در شرق اقیانوس هند سقوط کرده است، اما این ادعا به طور مستقل تأیید نشده و مکان واقعی سقوط، که به احتمال زیاد آب‌های آزاد بوده، همچنان مورد اختلاف است.

بیشتر بخوانید

میزان سالم ماندن کاوشگر پس از برخورد نیز نامشخص است. اگرچه طراحی آن احتمال بقا را بالا می‌برد و ارزیابی‌ها نشان می‌داد که ممکن است عمدتا سالم باقی مانده باشد (با سرعت تقریبی ۲۴۰ کیلومتر بر ساعت و بدون چتر نجات یا ترمز هوایی)، اما زاویه کم سقوط و احتمال برخورد نامناسب با جو زمین می‌توانست شانس بقای آن را کاهش دهد. در نهایت، کاسموس ۴۸۲ که برای فرود بر سطح ونوس طراحی شده بود، بی هیچ نشانی و ناپدید شد.

این بازگشت، پایان‌بخش آخرین قطعه از برنامه فضایی ونوس شوروی بود که همچنان در مدار قرار داشت. کاسموس ۴۸۲ حتی از کشور سازنده‌اش، شوروی که در سال ۱۹۹۱ منحل شده بود، عمر بیشتری داشت. این فضاپیما هرگز به ونوس نرسید و کاری که برای آن ساخته شده بود را انجام نداد، اما نمادی شد از مقاومت باورنکردنی یک سازه که برای سیاره‌ای اشتباه ساخته شده بود و به همین دلیل نتوانست با سقوط به سیاره صحیح نابود شود.

0 دیدگاه
جدیدترین
قدیمی ترین بیشترین رای
بازخورد درون خطی
مشاهده همه نظرات