گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
دانشمندان به تازگی ساعت بیولوژیکی جدیدی را ابداع کردهاند که با تحلیل فعالیت ژنها، قادر به پیشبینی نشانههای پیری و تخمین طول عمر در گونههای مختلف، از جمله انسان، است.
مدتهاست که انسان در جستجوی درک عمیقتری از فرآیند پیری و عوامل مؤثر بر آن است. تاکنون ابزارهای متعددی برای سنجش پیری بیولوژیکی معرفی شدهاند که اغلب بر نشانگرهای شیمیایی DNA تمرکز دارند، اما دقت آنها همواره مورد بحث بوده است. با این حال، کشف اخیر دانشمندان میتواند رویکردی نوین و مؤثر برای این حوزه ارائه دهد.
ساعت بیولوژیکی جدید: رویکردی مبتنی بر فعالیت ژن
این ابزار که ساعت ترانسکریپتومیک نام دارد، با بررسی مولکولهای RNA که وظیفه ترجمه ژنها به پروتئین را بر عهده دارند، چگونگی فعال یا غیرفعال شدن ژنها را تحلیل میکند. از آنجایی که فعالیت ژنها با افزایش سن تغییر میکند، این اطلاعات میتوانند به عنوان امضای دقیقی از فرآیند پیری مورد استفاده قرار گیرند. نوآوری اصلی در توسعه این ساعت، گردآوری مجموعهای عظیم از دادهها از چهار گونه مختلف شامل موش، رات، ماکاک و انسان بود که امکان مقایسه فرآیندهای پیری در حیوانات و در بافتهای مختلف بدن را فراهم آورد.
محققان در مقاله منتشرشده خود اشاره کردند که مکانیسمهای مولکولی نهفته در تغییرات سلامت و مرگومیر با پیری هنوز ناشناخته است. آنها ساعتهای ترانسکریپتومیک چندگونهای و چندبافتی را با استفاده از بیش از ۱۱۰۰۰ نمونه از چهار پستاندار برای سنجش سن تقویمی و پیشبینی مرگومیر توسعه دادند. تیم تحقیقاتی ژنهای مرتبط با فرآیندهایی مانند تقسیم سلولی سالم و ترمیم زخم را نشانههای پیری مولکولی کندتر یافتند، در حالی که ژنهای مربوط به مرگ سلولی و التهاب، نشانگر پیری سریعتر و سن بیولوژیکی بالاتر بودند.
دقت و کاربردهای پیشبینی مرگومیر
این ساعت بیولوژیکی جدید قادر است سرعت پیری بیولوژیکی و خطر مرگومیر را با دقت قابل توجهی ارزیابی کند. در نمونههای خون انسانی، این ساعت توانست زمان مرگ را با دقتی مشابه بهترین ساعتهای اپیژنتیک پیشبینی کند. همچنین، عوامل شناختهشده مؤثر بر پیری مانند بیماریهای مزمن را در مدلهای حیوانی و نمونههای بافتی بیماران انسانی شناسایی کرد. محققان بر این باورند که این رویکرد تازه میتواند کارآمدتر و آموزندهتر از ساعتهای اپیژنتیک باشد که از سال ۲۰۱۳ مورد استفاده قرار گرفتهاند.
نشانههای ژنتیکی پیری در هر چهار گونه و انواع مختلف سلولها (مانند عضلانی و خونی) به طرز شگفتآوری مشابه بود. الکساندر تیشکووسکی، بیوانفورماتیست ارشد این مطالعه از دانشکده پزشکی هاروارد، تأکید کرد که این شباهتها نشاندهنده نشانگرهای معتبر پیری است، هرچند نقش علی آنها در فرآیند پیری هنوز کاملاً روشن نیست. عوامل سبک زندگی نیز بر سرعت تیکتاک ساعتهای پیری بیولوژیکی ما تأثیر میگذارند؛ یک رژیم غذایی سالم میتواند آنها را کند کند، در حالی که بیماری و آلودگی آنها را سرعت میبخشد.
آینده ساعت بیولوژیکی در تحقیقات پیری
این ابزار تحلیلی جدید پتانسیل بالایی در آزمایش تأثیر مداخلات مختلف بر پیری بیولوژیکی دارد. به عنوان مثال، میتوان از آن برای بررسی تأثیر تغییرات سبک زندگی یا داروها بر پیری بیولوژیکی بدون نیاز به آزمایشها و کارآزماییهای طولانیمدت استفاده کرد و ارزیابیهای اولیه را انجام داد. گرچه این ابزار هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد و نیاز به آزمایشهای بیشتر بر جمعیتهای انسانی متنوع و اندازهگیریهای دقیقتر پیری دارد، اما نویدبخش یک منبع مهم برای تحقیقات آینده در زمینه پیری است. محققان این مطالعه نتیجه گرفتند که پژوهش آنها نشانههای حفظشده و ساختار ماژولار تنظیم مرگومیر را آشکار میسازد و چارچوبی برای اندازهگیری و هدفگذاری پیری زیرسیستمهای سلولی در گونهها و بافتها فراهم میکند. این تحقیق در نشریه معتبر نیچر منتشر شده است.