گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
اگر به فیلمهای دیستوپیایی یا پادآرمانشهری علاقه دارید، معرفی ۵ فیلم دیستوپیایی فراموش شده که ارزش تماشا کردن دارند را از دست ندهید.
نویسندگان داستانهای علمی تخیلی معمولا آینده را از سه زاویه متفاوت به تصویر میکشند. نخستین گروه با نگاه به جهان امروز و دیدن جنگها، بحرانها و آشفتگیهای انسانی، آیندهای را به تصویر میکشند که در آن این مشکلات سرانجام پشت سر گذاشته شدهاند. از نگاه آنها، هرچند امروز جهان با دشواریهای فراوان روبهروست، اما انسان ذاتا توانایی پیشرفت، همدلی و ساختن آیندهای بهتر را دارد. در نهایت، بشر میتواند بر اختلافهایش غلبه کند، جهانی آبادتر بسازد و حتی به جامعهای آرمانی یا آرمان شهر دست یابد. مجموعه «پیشتازان فضا» نمونه شاخص چنین دیدگاهی است.
معرفی ۵ فیلم دیستوپیایی فراموش شده
در مقابل، گروهی دیگر از نویسندگان رویکردی واقعبینانهتر یا شاید هم بدبینانهتر دارند. آنها معتقدند حتی اگر بشر روزی با تمدنهای فرازمینی ارتباط برقرار کند یا به پیشرفتهترین فناوریهای ممکن دست یابد، باز هم ضعفهای همیشگی خود را حفظ خواهد کرد. از نظر این نویسندگان، انسان همچنان خودخواه، کمحوصله و گاه ساده لوح باقی میماند و پیشرفت فناوری الزاما به معنای تکامل اخلاقی یا فکری نیست؛ بنابراین، آینده نه بهشتی آرمانی خواهد بود و نه جهانی ویران، بلکه از نظر کیفیت زندگی و رفتار انسانها، تفاوت چندانی با امروز نخواهد داشت. انیمیشن «فیوچراما» نمونهای شناخته شده از این نوع نگاه به آینده است.
اما بسیاری از نویسندگان علمی تخیلی نگاه خوشبینانهای به آینده ندارند. از دید آنها، جهان امروز بر لبه پرتگاهی ایستاده که هر لحظه ممکن است به فاجعهای بزرگ منتهی شود. آنها معتقدند در دنیای واقعی، قدرت طلبان و نیروهای مخرب بارها به اهداف خود رسیدهاند و هیچ تضمینی وجود ندارد که آینده از امروز بهتر باشد و شاید حتی شرایط به مراتب وخیمتر شود. از همین نگاه، داستانهای پادآرمانشهری یا دیستوپیایی شکل میگیرند؛ آثاری که مشکلات واقعی جامعه، مثل شکاف عمیق طبقاتی، همهگیری بیماریها، فروپاشی نظم اجتماعی یا فجایع گسترده، را تا مرزهای افراطی گسترش میدهند و سپس این پرسش را مطرح میکنند که اگر چنین آیندهای واقعا فرا برسد، آیا انسان هنوز راهی برای بقا خواهد داشت؟
این آثار گاه هشداری درباره پیامدهای تصمیمهای امروز ما هستند و گاه نیز بازتاب ناامیدی نویسندگان از آینده بشر. با این حال، صرف نظر از این تفاوت، ژانر علمی تخیلی دیستوپیایی جذابیتی انکارناپذیر دارد، زیرا تخیل مخاطب را به چالش میکشد و به او اجازه میدهد در فضایی امن، با ترسها، بحرانها و تاریکترین احتمالاتی که ممکن است در انتظار جهان باشد، روبهرو شود. در ادامه با پنج فیلم علمی تخیلی دیستوپیایی آشنا میشوید. این آثار هر کدام به شیوهای متفاوت ذهن را درگیر میکنند. شاید برخی از این فیلمها امروز کمتر شناخته شده یا در گذر زمان به حاشیه رفته باشند، اما همگی ارزش کشف دوباره و تماشا را دارند.
- تاریخ اکران فیلم بتمن ۲ با بازی رابرت پتینسون تا سال ۲۰۲۸ به تعویق افتاد
- 8 تا از ناامیدکنندهترین فیلمها در سال 2026
آلفاویل – Alphaville
برای بسیاری از علاقهمندان سینما، تصور اینکه ژان لوک گدار، یکی از مهمترین فیلمسازان موج نوی فرانسه، روزی یک فیلم علمی تخیلی ساخته باشد، هنوز هم غافلگیرکننده است. اما «آلفاویل» که در سال 1965 ساخته شد، نه به دنبال نمایش سفینههای فضایی و فناوریهای خیره کننده است و نه آینده را با جلوههای بصری پرزرقوبرق به تصویر میکشد. گدار آینده را به شکلی سرد، ساده و کاملا روزمره ترسیم میکند و این آینده ترسناک بودنش دقیقا از همین عادی به نظر رسیدن سرچشمه میگیرد.
قهرمان داستان، لمی کُوشن با بازی ادی کنستانتین، مأمور دولتی مرموزی است که از سرزمینی موسوم به سرزمینهای بیرونی به شهر آلفاویل فرستاده میشود. او در پوشش خبرنگار یک روزنامه روسی – فرانسوی وارد شهر میشود و سه مأموریت را همزمان دنبال میکند: یافتن مأمور گمشدهای به نام آنری، ترور پروفسور فون براون، بنیانگذار آلفاویل و در نهایت نابود کردن آلفا 60 که یک رایانه خودآگاه است که بر تمام جنبههای زندگی شهروندان حکومت میکند.
گدار، عناصر دیستوپیایی فیلم را به تدریج آشکار میکند. در این جهان، حتی اعتراضهای سیاسی نیز واقعی نیستند و مخالفان حکومت در کارخانههای شستشوی مغزی ساخته میشوند تا حکومت بهانهای برای سرکوب خشونتآمیز جامعه داشته باشد. از سوی دیگر، دختر فون براون حتی معنای واژههایی مثل «عشق» یا «وجدان» را نمیداند که این موضوع نشانهای از جامعهای است که احساسات انسانی را از حافظه خود پاک کرده!
فضای فیلم حالتی میان رویا و کابوس دارد. لمی کُوشن نیز برخلاف قهرمانان پرشور داستانهای علمی تخیلی، شخصیتی خاموش، خسته و بیاعتناست؛ مردی که بیشتر به کارآگاهان فیلمهای نوآر شباهت دارد تا ناجیان آینده. همین لحن سرد باعث میشود آلفاویل گاه بیشتر شبیه یک تریلر فلسفی باشد تا یک فیلم علمی تخیلی کلاسیک. برداشت گدار از یک جامعه پادآرمانشهری نیز همین قدر ساده و در عین حال هولناک است: آینده قرار نیست دنیایی کاملا متفاوت باشد، بلکه همان جهان امروز است، اما با آزادی کمتر، انسانیت کمتر و زندگی که به طرزی عمیق بدتر شده است.
- ۱۰ فیلمی که باید قبل از اودیسه کریستوفر نولان تماشا کنید
- ۱۰ تا از جالبترین جزئیات پنهان در فیلمهای کریستوفر نولان
هدف آسان – Turkey Shoot
فیلم هدف آسان ساخته برایان ترنچارد اسمیت در سال 1982 که با نام «Escape 2000» نیز شناخته میشود، یکی از نمونههای درخشان سینمای اکسپلویتیشن استرالیا و از ماندگارترین فیلمهای درجه دو دهه 1980 است. اثری سرشار از خشونت اغراق آمیز، هیجان بیوقفه و انرژی خام که نشان میدهد چرا فیلمهای استرالیایی آن دوران تا این اندازه متفاوت و تأثیرگذار بودند. داستان در آیندهای خیالی، یعنی سال 1995، رخ میدهد. در این جهان حکومتی تمامیت خواه و راستگرای افراطی قدرت را در دست گرفته است. هر کسی که با معیارهای حکومت همخوانی نداشته باشد، به عنوان عنصر منحرف بازداشت و برای بازپروری به اردوگاههای کار اجباری فرستاده میشود. در مرکز داستان، پل، یک مخالف سیاسی باسابقه، و کریس، زنی مهربان که تنها به جرم کمک به مخالفان حکومت زندانی شده، قرار دارند.
اما آنچه این فیلم را از بسیاری آثار مشابه متمایز میکند، نمایش بیپرده خشونت ساختاری حکومت است. زندانبانان از آزار و قتل زندانیان لذت میبرند و هر سال، برای سرگرمی طبقه اشراف، مراسمی مرگبار برگزار میشود: زندانیان در دل طبیعت رها میشوند، سه ساعت فرصت فرار پیدا میکنند و سپس شکارچیان ثروتمند، مجهز به تیرکمان، تعقیب آنها را آغاز میکنند. نتیجه، ترکیبی از تعقیبوگریز، بقا و خشونت افسارگسیخته است که یادآور «فرار از نیویورک» و «خطرناکترین شکار» است، با این تفاوت که این فیلم از نظر خشونت و اغراق چند پله فراتر میرود و حتی یک گرگینه نیز بیهیچ توضیح روشنی وارد داستان میشود.
سرانجام، زندانیان علیه زندانبانان شورش میکنند و همان خشونتی که سالها بر آنها تحمیل شده بود، علیه ستمگران بازمیگردد. فیلم در اوج آشوب و ویرانی به پایان میرسد و به مخاطب یادآوری میکند که سرکوب بیپایان، دیر یا زود به انفجار منجر خواهد شد. هدف آسان یکی از بهترین فیلمهای درجه دو است که بسیاری از تماشاگران هنوز آن را کشف نکردهاند. فیلم بدون آنکه خود را بیش از حد جدی بگیرد، مستقیما سراغ همان چیزی میرود که بخش غریزی ذهن تماشاگر از یک فیلم اکشن و علمی تخیلی انتظار دارد: تعقیب، هرجومرج، انفجار و رویاروییهای نفسگیر. شاید به همین دلیل است که Turkey Shoot هنوز هم یکی از مهیجترین و متفاوتترین فیلمهای علمی تخیلی دهه 80 به شمار میرود.
- 15 تا از بهترین فیلمهای ابرقهرمانی تاریخ سینما براساس امتیاز IMDB
- ۱۰ مورد از بهترین فیلمهای سم نیل؛ ادای احترام به ستاره پارک ژوراسیک
گیلاس 2000 – Cherry 2000
فیلم گیلاس 2000 ساخته استیو دی جارنت در سال 1988، یکی از آثار علمی تخیلی متفاوتی است که دغدغههای اجتماعی دوران پس از بحران ایدز را در قالب یک داستان آیندهنگر بازتاب میدهد. فیلم آیندهای را تصور میکند که در آن روابط انسانی آن قدر پیچیده، قانونمند و محتاطانه شدهاند که حتی سادهترین قرارهای عاشقانه نیز بدون حضور وکلا و توافقهای حقوقی ممکن نیست. در این جهان، بسیاری از مردم از دردسرهای روابط واقعی فاصله گرفته و به زندگی با رباتهای انساننما روی آوردهاند؛ ماشینهایی که برای ایفای نقش شریک عاطفی طراحی شدهاند و بدون اختلاف، سوءتفاهم یا تنش، همان محبتی را نشان میدهند که برای آن برنامهریزی شدهاند.
قهرمان داستان، سم، یکی از همین افراد است. او زندگی آرامی را در کنار ربات پیشرفتهاش، چری، سپری میکند تا اینکه یک حادثه ساده باعث از کار افتادن کامل این ربات میشود. هرچند سم موفق میشود حافظه دیجیتالی او را نجات دهد، اما برای بازگرداندن چری به زندگی، باید بدنهای جدید پیدا کند؛ مأموریتی که او را راهی سفری خطرناک به سوی لاس وگاس میکند؛ شهری که در آینده فیلم، به منطقهای افسانهای و پرخطر در دل سرزمینهای ویران شده پس از یک فاجعه هستهای تبدیل شده است.
در این مسیر، سم با ادیث، زنی مستقل، شجاع و کارکشته آشنا میشود. این راهنما برخلاف چری، شخصیتی واقعی، ارادهای مستقل و احساساتی انسانی دارد. همین همراهی به تدریج نگاه سم را تغییر میدهد و او را به این درک میرساند که هیچ رابطهای، هرچند دشوار و غیرقابل پیش بینی، جای ارتباط با یک انسان واقعی را نمیگیرد. شاید ایده اولیه فیلم در زمان اکرانش عجیب و اغراق آمیز به نظر میرسید، اما امروز شباهت آن با برخی واقعیتهای دنیای مدرن شگفتانگیز است. دنیایی که در آن بعضی افراد ترجیح میدهند به جای روبهرو شدن با پیچیدگیهای روابط انسانی، به همراهی سامانههای هوش مصنوعی یا شخصیتهای مجازی پناه ببرند. از این منظر، Cherry 2000 بیش از آنکه صرفا یک فیلم علمی تخیلی باشد، تأملی هوشمندانه درباره تنهایی، فناوری و جایگاه روابط انسانی در آینده است.
- تریلر رسمی فیلم Digger منتشر شد؛ تام کروز در نقشی که هرگز ندیده بودید!
- فیلم مایکل جکسون با عبور از مرز یک میلیارد دلار، پلاتینیوم شد؛ رکوردی بیسابقه در تاریخ سینما
قلعه – Fortress
فیلم «قلعه» به کارگردانی استوارت گوردون که در سال 1992 اکران شد، مثل هدف آسان از زندان به عنوان ابزاری برای نقد ساختارهای قدرت استفاده میکند با این تفاوت که این بار دشمن اصلی، نه زندانبانان سادیست، بلکه سلطه فناوری و هوش مصنوعی بر نظام عدالت است. داستان در آیندهای روایت میشود که در آن اجرای قانون با سختگیری مطلق انجام میشود. برنیک با بازی کریستوفر لمبرت تنها به این دلیل زندانی میشود که او و همسرش، کارن، برخلاف قانون تک فرزندی تصمیم گرفتهاند صاحب فرزند دیگری شوند. حتی از دست دادن نخستین بارداری نیز آنها را از مجازات نجات نمیدهد و هر دو به زندان فوق پیشرفته Fortress فرستاده میشوند.
در این زندان، بدن زندانیان نیز در اختیار سیستم قرار دارد. وسیلهای الکترونیکی به نام Intestinizer در بدن آنها کاشته میشود که میتواند با ایجاد درد شدید یا حتی انفجار از راه دور، هرگونه نافرمانی را سرکوب کند. دیوارها و میلههای زندان از لیزرهای مرگبار تشکیل شدهاند، نگهبانان سایبورگهایی هستند که مستقیما با رایانه مرکزی ارتباط دارند و مدیر زندان، پو، خود انسانی نیمه ماشین است که اداره مجموعه را با کمک رایانهای هوشمند به نام Zed-10 پیش میبرد.
برنیک به تدریج با گروهی از زندانیان متحد میشود و آنها با کنار گذاشتن اختلافهایشان، برای از کار انداختن سامانههای کنترلی، خارج کردن تجهیزات کاشته شده در بدن و آغاز شورشی بزرگ برنامهریزی میکنند. این مسیر، فیلم را از یک داستان فرار از زندان به روایتی درباره مقاومت انسان در برابر سلطه ماشین تبدیل میکند. در کنار صحنههای اکشن، خشونت اغراق آمیز و هیجان همیشگی آثار استوارت گوردون، قلعه پرسشی مهم را نیز مطرح میکند: اگر اجرای عدالت به طور کامل به الگوریتمها و سامانههای خودکار سپرده شود و دیگر هیچ قضاوت انسانی در کار نباشد، چه چیزی مانع آن خواهد شد که یک خطای فنی، نقص نرمافزاری یا تفسیر خشک قوانین، زندگی یک انسان را نابود کند؟ همین پرسش، با گذشت سالها، فیلم را همچنان به اثری قابل تأمل و فراتر از یک اکشن علمی تخیلی تبدیل کرده است.
- بهترین فیلمهای اکشن خالص در دهه 1980؛ فقط بنشینید و از انفجارها لذت ببرید
- کریستوفر نولان قصد دارد اولین فیلم ترسناک خود را بسازد
برج – High-Rise
فیلم «برج بلند» به کارگردانی بن ویتلی و اقتباس شده از رمان مشهور جی. جی. بالارد، یکی از متفاوتترین آثار علمی تخیلی پادآرمانشهری است. این فیلم به جای نمایش حکومتهای تمامیت خواه یا جنگهای آخرالزمانی، این پرسش را مطرح میکند که آیا رفاه، فناوری و زندگی مدرن نیز میتوانند انسان را در زندانی نامرئی گرفتار کنند؟
تمام رویدادهای فیلم در یک آسمان خراش فوق مدرن اتفاق میافتد. این ساختمان همه امکانات موردنیاز زندگی را در خود جای داده است؛ از فروشگاه و مدرسه گرفته تا استخر و باشگاه ورزشی. ساکنان تقریبا هیچ نیازی به خروج از ساختمان ندارند و همین خودکفایی، به تدریج آنها را از دنیای بیرون جدا میکند. اما این برج، تنها یک ساختمان نیست، بلکه تصویری فشرده از جامعهای است که در آن جایگاه افراد بر اساس طبقه اجتماعی تعیین میشود. طبقات پایین به قشر متوسط تعلق دارند و هر چه به بالای برج نزدیک میشویم، ثروت و قدرت نیز بیشتر میشود.
با وقوع خاموشیهای مکرر، کمبود آب، انباشته شدن زبالهها و کاهش مواد غذایی، نظم ظاهری این جامعه فرو میپاشد. مهمانیهای مجلل جای خود را به هرجومرج، خشونت و نزاع میدهند و ساکنان، به تدریج، هویت متمدن خود را از دست میدهند. در این میان، لینگ با بازی تام هیدلستون تلاش میکند علت این فروپاشی را پیدا کند: آیا مقصر، ساکنان طبقات پایین هستند یا نخبگان ساکن در بالاترین طبقه که ساختمان را اداره میکنند؟ اما پاسخ فیلم پیچیدهتر از یافتن یک مقصر مشخص است. «برج بلند» این فرضیه را مطرح میکند که شاید انسان برای خشونتورزی نیازی به بحرانهای بزرگ نداشته باشد. کافی است ساختاری ایجاد شود که نابرابری، انزوا و احساس برتری یا محرومیت را تقویت کند، آنگاه تاریکترین بخشهای شخصیت انسان خود را آشکار خواهند کرد.
هرچند فیلم هنگام اکران با استقبال گستردهای روبهرو نشد و در گیشه نیز موفقیت چشمگیری کسب نکرد، اما همچنان یکی از وفادارترین اقتباسها از جهانبینی تلخ بالارد به شمار میرود. این فیلم دیستوپیایی تصویری از جامعهای ارائه میدهد که در آن فناوری و رفاه، به جای نجات انسان، تنها زمینه را برای آشکار شدن خشونت، خودخواهی و فروپاشی اجتماعی فراهم میکنند. پیام نهایی فیلم نیز به همان اندازه تلخ است: گاهی برای نابودی یک جامعه، نه جنگ لازم است و نه فاجعهای بزرگ، بلکه اندکی رفاه، کمی انزوا و شکافی عمیق میان طبقات اجتماعی کافی است.