ناو هواپیمابر ۱۴,۷۰۰ تنی USS Wasp، با وجود انجام مأموریتهای حیاتی در جنگ جهانی دوم، به دلیل ضعف طراحی و آسیبپذیری بالا در برابر اژدرها و انفجارهای سوخت، به عنوان بدترین ناو تاریخ آمریکا شناخته میشود.
در تاریخ پرفرازونشیب نیروی دریایی ایالات متحده، کمتر کشتی جنگی به اندازه ناو هواپیمابر Wasp بحثبرانگیز بوده است. این ناو، علیرغم مأموریتهای حیاتی که در اوایل جنگ جهانی دوم انجام داد، به دلیل ضعفهای ساختاری عمیقاً مورد انتقاد قرار گرفت. سرنوشت غمانگیز آن در اقیانوس آرام، درسهای گرانبهایی برای طراحی نسلهای بعدی ناوگان دریایی به همراه داشت.
ریشههای طراحی ناقص: میراث پیمان دریایی واشنگتن
طراحی ناو USS Wasp ریشه در محدودیتهای «پیمان دریایی واشنگتن» سال ۱۹۲۲ داشت. بر اساس این پیمان، ایالات متحده مجاز به ساخت ناوهای هواپیمابر با مجموع تناژ ۱۳۵,۰۰۰ تن بود. پس از تکمیل ناوهای بزرگی مانند لکسینگتون (Lexington)، ساراتوگا (Saratoga)، رنجر (Ranger)، یورکتاون (Yorktown) و اینترپرایز (Enterprise)، تنها ۱۴,۷۰۰ تن باقی مانده بود. طراحان نیروی دریایی تلاش کردند تا قدرت آتش یک ناو بزرگ را در بدنهای با این تناژ محدود جای دهند.
نتیجه، ناوی با طول ۲۲۵.۸ متر، سرعت ۵۴.۶ کیلومتر بر ساعت و قابلیت حمل ۷۰ تا ۸۰ فروند هواپیما بود. با این حال، Wasp مشتقی کوچکشده از طراحی ناو ۱۹,۸۰۰ تنی Yorktown بود که ۵,۱۰۰ تن از وزن آن کاسته شد. بزرگترین نقطه ضعف، عدم وجود سیستم دفاعی کاملاً توسعهیافته در برابر اژدرها بود. «اداره کشتیسازی» نیروی دریایی بعدها تأیید کرد که یک سیستم حفاظت زیر آب کامل در بدنهای با تناژ ۱۴,۷۰۰ تن قابل گنجاندن نبوده و Wasp به جای آن، تنها از محفظههای کوچک و لایهی مایع در داخل بدنه بهره میبرد که نتوانست در برابر انفجارها مقاومت کند.
مأموریتهای برجسته ناو USS Wasp پیش از فاجعه
ناو USS Wasp در تاریخ ۲۵ آوریل ۱۹۴۰ به خدمت گرفته شد و پیش از غرق شدن، مأموریتهای مهمی انجام داد که ارزش عملیاتی آن را اثبات میکرد. شش ماه پس از ورود به خدمت، این ناو به اولین ناو هواپیمابر نیروی دریایی آمریکا تبدیل شد که هواپیماهای ارتش (جنگندههای P-40 و هواپیماهای شناسایی O-47) را از عرشه خود به پرواز درآورد.
در اوت ۱۹۴۱، Wasp ۳۰ فروند جنگنده P-40C و سه هواپیمای آموزشی را به سمت ایسلند حمل کرد. همچنین، در آوریل و مه ۱۹۴۲، دو مأموریت حیاتی برای مالت به انجام رساند و گروههای بزرگی از جنگندههای اسپیتفایر (Spitfire) نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا را در محدوده پروازی این جزیره محاصرهشده به پرواز درآورد. پس از از دست دادن لکسینگتون در نبرد دریای مرجان و غرق شدن یورکتاون پس از میدوی، Wasp به اقیانوس آرام منتقل شد. هواپیماهای آن در اوت ۱۹۴۲ از عملیاتهای پیادهسازی نیرو در اطراف گوادالکانال پشتیبانی کردند و ۱۵ قایق پرنده کاوانیشی و ۷ جنگنده شناور ژاپنی را منهدم ساختند.
- جنگندهها با چه سرعتی از ناو هواپیمابر تیکآف میکنند؟
- تایلند و کوچکترین ناو هواپیمابر جهان؛ درس ۲۸۵ میلیون دلاری قدرت دریایی بدون هواپیما
- پایان مأموریت ناو USS Juneau؛ غرق شدن توسط اژدر ژاپنی در رزمایش Valiant Shield
حمله مرگبار اژدرها و سرنوشت USS Wasp
در تاریخ ۱۵ سپتامبر ۱۹۴۲، در حالی که ناو USS Wasp و Hornet در حال پوشش حملونقل «هفتمین هنگ تفنگداران دریایی» به سمت گوادالکانال در اقیانوس آرام جنوبی بودند، اتفاق ناگواری رخ داد. در حدود ساعت ۱۴:۴۵، دیدهبانان اژدرهایی را مشاهده کردند که از سمت راست به ناو نزدیک میشدند. زیردریایی ژاپنی I-19 شش اژدر نوع ۹۵ را شلیک کرده بود.
دو اژدر به Wasp اصابت کردند: یکی نزدیک مخازن سوخت جلویی و دیگری در اطراف انبارهای مهمات بمب. یک هواپیمای مستقر در آشیانه از جای خود رها شد و با هواپیماهای دیگر برخورد کرد که منجر به پاره شدن مخازن سوخت آنها شد. بنزین از مخازن اصلی کشتی و هواپیماها به سرعت در چندین قسمت پخش و مشتعل شد. در عرض ۲۵ دقیقه، سه انفجار بخار بنزین بزرگ دیگر رخ داد. موتور اصلی و برق کلی کشتی فعال باقی مانده بودند و آسیب ساختاری و آبگرفتگی کشنده نبود. با این حال، حلقه اصلی اطفاء حریق آسیب دیده و قابل ایزوله شدن نبود که باعث کاهش فشار آب در سیستم شد. سیستمهای آبپاش و پردههای آب آشیانه به طور کامل مورد استفاده قرار نگرفتند و انفجارهای بعدی، این مناطق را نیز ویران کردند.
گزارش «اداره کشتیسازی» به صراحت بیان کرد که Wasp بدون آتشسوزیها میتوانست آسیب بدنه را تحمل کند. این ناو حتی هنگام صدور فرمان تخلیه توسط کاپیتان فورست شرمن (Forrest Sherman) در ساعت ۱۵:۲۰، هنوز قادر به حرکت با موتورهای خود بود. ۱,۹۴۶ نفر از خدمه نجات یافتند. سه اژدر باقیمانده از I-19 به ناو جنگی USS North Carolina و ناوشکن USS O’Brien نیز اصابت کرد که دومی در راه بازگشت به آمریکا غرق شد. در نهایت، ناوشکن USS Lansdowne مأمور شد تا Wasp در حال سوختن را غرق کند. پس از شلیک دو اژدر ناموفق، سه اژدر بعدی به هدف خوردند و Wasp حدود ساعت ۲۱:۰۰ از قسمت دماغه به زیر آب رفت. تلفات جانی بین ۱۷۳ تا ۱۹۳ نفر و ۳۶۶ نفر زخمی گزارش شده است؛ ۴۵ فروند هواپیما نیز همراه با Wasp غرق شدند.
میراثی از نوآوری و درسهای تلخ: ناوهای کلاس اسکس
با وجود سرنوشت غمانگیز، ناو USS Wasp کاملاً بیفایده نبود و در واقع، یک نوآوری مهم را معرفی کرد: آسانسور کناری عرشه (deck-edge elevator). این ایده که فضای عرشه پرواز را بهینه میکرد، بعداً در طراحی ناوهای موفق کلاس اسکس (Essex) به کار گرفته شد. غرق شدن Wasp، درسهای حیاتی را در مورد آسیبپذیری ناوهای هواپیمابر در برابر آتشسوزی ناشی از سوخت هوایی به نیروی دریایی آموخت.
این فاجعه منجر به تغییرات اساسی در طراحی ناوهای بعدی شد. از جمله این تغییرات میتوان به ذخیرهسازی سوخت بنزین در مناطق با محافظت قویتر، بهبود تقسیمبندی داخلی کشتی، کوتاهتر کردن و محافظت بهتر از خطوط سوخت، استفاده از گاز خنثی برای مهار آتش و دوری از نگهداری هواپیماها در بالای سر اشاره کرد. از ۲۴ ناو کلاس Essex که تکمیل شدند، هیچیک در عملیاتهای دشمن غرق نشدند، با وجود اینکه برخی از آنها آسیبهایی به مراتب بدتر از دو اژدری که به Wasp اصابت کرد را متحمل شدند.
لاشه ناو USS Wasp در تاریخ ۱۴ ژانویه ۲۰۱۹ توسط کشتی تحقیقاتی R/V Petrel در عمق تقریباً ۴,۲۰۰ متری (۱۴,۰۰۰ پایی) زیر دریای مرجان پیدا شد. این ناو همچنان به صورت عمودی قرار گرفته و هواپیماها و توپهای ۱۲۷ میلیمتری (۵ اینچی) آن در اطراف بدنه شکسته دیده میشوند.
گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 






