گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
ریختن ضدیخ خالص در سیستم خنک‌کننده، راهی مطمئن برای مراقبت از موتور در زمستان نیست. این مایع باید با نسبت مناسب آب ترکیب شود تا سیستم بتواند گرمای موتور را به‌درستی دفع کند.
با رسیدن روزهای سرد سال، بعضی رانندگان برای مراقبت بیشتر از موتور خودرو مقدار ضدیخ را در سیستم خنک‌کننده افزایش می‌دهند. آنها تصور می‌کنند هرچه ضدیخ بیشتری استفاده کنند، موتور بهتر محافظت می‌شود و سیستم خنک‌کننده هم عملکرد بهتری خواهد داشت. اما اگر این تصور به استفاده از ضدیخ خالص برسد، ممکن است نتیجه درست برعکس انتظارشان باشد.
ضدیخ برای جلوگیری از یخ‌زدن مایع و خوردگی قطعات موتور ضروری است، اما قرار نیست به‌تنهایی در سیستم خنک‌کننده استفاده شود. این مایع برای آنکه به‌درستی کار کند، باید با مقدار مناسبی آب ترکیب شود. بدون این ترکیب، توان سیستم برای گرفتن و دفع گرمای موتور ممکن است کاهش پیدا کند.
در چنین شرایطی، به‌جای آنکه موتور خنک‌تر بماند، احتمال بالارفتن دمای آن وجود دارد. پس چرا استفاده از مایع خنک‌کننده موتور خالص با وجود نقش مهمش در محافظت از موتور، انتخاب مناسبی برای خنک‌کردن آن نیست؟
آیا ضدیخ خالص می‌تواند دمای موتور را بالا ببرد؟
این تصور که هرچه ضدیخ بیشتری در سیستم خنک‌کننده خودرو باشد، موتور بهتر محافظت می‌شود، همیشه درست نیست. ضدیخ نقش مهمی در جلوگیری از یخ‌زدگی مایع و خوردگی قطعات دارد، اما اگر از نوع غلیظ آن بدون افزودن آب استفاده شود، ممکن است توان سیستم برای دفع گرمای موتور کاهش یابد. برای روشن‌شدن علت، ابتدا باید تفاوت ضدیخ غلیظ و مایع خنک‌کننده آماده استفاده را شناخت.
ضدیخ غلیظ معمولاً بر پایه اتیلن‌گلیکول یا پروپیلن‌گلیکول تولید می‌شود. در کنار این مواد، افزودنی‌هایی نیز دارد که به محافظت از قطعات فلزی سیستم خنک‌کننده کمک می‌کنند. اما مایعی که در حالت معمول باید در مدار خنک‌کننده موتور گردش کند، صرفاً ضدیخ غلیظ نیست؛ بلکه ترکیبی از ضدیخ و آب با نسبتی مشخص است.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد، چون هر یک از اجزای ترکیب وظیفه‌ای در عملکرد مایع خنک‌کننده دارند. ضدیخ به محافظت در برابر یخ‌زدگی و خوردگی کمک می‌کند و آب در جذب و انتقال گرما نقش مؤثری دارد. بنابراین، اضافه‌کردن ضدیخ بیش از مقدار لازم لزوماً عملکرد مایع را بهتر نمی‌کند و حتی ممکن است تعادلی را که برای خنک‌کاری موتور لازم است، بر هم بزند.
آب چگونه به دفع گرمای موتور کمک می‌کند؟
آب در مقایسه با گلیکول توانایی بیشتری برای جذب و انتقال گرما دارد. مایع خنک‌کننده هنگام گردش در موتور، گرمای آن را می‌گیرد و به رادیاتور می‌برد تا حرارت دفع شود. برای آنکه این فرایند به‌خوبی انجام شود، ترکیب مایع درون مدار اهمیت دارد. وقتی ضدیخ خالص یا ترکیبی با غلظت بیش‌ازحد در سیستم استفاده شود، مایع در گردش ممکن است نتواند گرمای موتور را به‌اندازه یک ترکیب استاندارد جذب کند و به رادیاتور برساند.
در این حالت، دفع حرارت کاهش می‌یابد و موتور ممکن است در شرایطی مشابه با دمای بالاتری کار کند. به بیان ساده، مایعی که برای محافظت بیشتر به سیستم اضافه شده اگر نسبت مناسبی با آب نداشته باشد، می‌تواند بخشی از توان خنک‌کاری را کاهش دهد.
- چرا نباید شمع خودرو را بیش از اندازه محکم بست؟
- بوی بنزین در کابین خودرو نشانه چیست و چگونه برطرف می‌شود؟
- ۱۱ مشکل رایج خودرو و راهکارهای ساده برای حل آنها
- جامپ استارت خودرو؛ آیا روشن کردن ماشین با باتری کمکی به آن آسیب می‌زند؟
- چرا با روشن کردن خودرو در هوای سرد، تسمه دینام جیغ می‌کشد؟
غلظت زیاد چه اثری بر گردش مایع دارد؟
افزایش سهم ضدیخ فقط بر توان انتقال گرما اثر نمی‌گذارد. با بیشترشدن غلظت ضدیخ، گرانروی مایع نیز می‌تواند افزایش پیدا کند. این تغییر ممکن است بر رفتار مایع هنگام گردش در مدار خنک‌کننده اثر بگذارد و به همین دلیل، غلظت آن باید مطابق مشخصات توصیه‌شده انتخاب شود. پس هنگام ارزیابی عملکرد مایع خنک‌کننده باید به مجموعه‌ای از ویژگی‌ها توجه کرد. اینکه یک ترکیب در برابر یخ‌زدگی مقاوم باشد یا دیرتر بجوشد، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که گرمای موتور را هم به بهترین شکل ممکن به رادیاتور منتقل می‌کند.
چرا نقطه جوش بالاتر به معنای خنک‌کاری بهتر نیست؟
نقطه جوش دمایی است که مایع در شرایط معین شروع به جوشیدن می‌کند. ممکن است مایعی نقطه جوش بالاتری داشته باشد و دیرتر به جوش برسد، اما در انتقال گرما عملکرد ضعیف‌تری نشان دهد. به همین علت، بالاتربودن نقطه جوش ضدیخ خالص دلیل کافی برای استفاده از آن به‌عنوان بهترین گزینه خنک‌کاری نیست. هدف سیستم خنک‌کننده فقط جلوگیری از جوش‌آمدن مایع نیست و این سیستم باید گرمای تولیدشده در موتور را نیز به‌طور مؤثر دفع کند.
نسبت مناسب ضدیخ و آب چقدر است؟
برای بسیاری از خودروها، ترکیب ۵۰ درصد ضدیخ و ۵۰ درصد آب مقطر یا آب دی‌یونیزه نسبتی رایج است. چنین ترکیبی میان محافظت در برابر یخ‌زدگی، افزایش نقطه جوش و انتقال مناسب گرما تعادل برقرار می‌کند. در این حالت، قرار نیست یکی از دو جزء جای دیگری را بگیرد؛ هر دو در عملکرد نهایی مایع خنک‌کننده نقش دارند.
البته نسبت ۵۰ به ۵۰ یک دستور ثابت برای همه خودروها و همه شرایط نیست. مقدار دقیق به نوع خودرو، مشخصات مایع خنک‌کننده و شرایط آب‌وهوایی بستگی دارد. به همین دلیل هنگام انتخاب نسبت ترکیب، دستورالعمل سازنده خودرو باید مبنا قرار گیرد.
- علت لرزش خودرو در حالت درجا چیست؟ بررسی ۹ دلیل رایج و راه‌حل‌ها
- گاز دادن در حالت توقف؛ مفید برای موتور یا عامل آسیب به خودرو؟
- چکیدن آب از اگزوز؛ نشانه طبیعی یا هشدار خرابی خودرو؟
- انتخاب شمع با درجه حرارتی نامناسب چه پیامدهایی برای موتور دارد؟
- دلایل وجود روغن روی شمع خودرو و اهمیت رسیدگی به آن
چرا نوع آب مورد استفاده مهم است؟
آبی که با ضدیخ غلیظ ترکیب می‌شود نیز اهمیت دارد. آب معمولی، به‌ویژه اگر املاح زیادی داشته باشد ممکن است به تشکیل رسوب و خوردگی در سیستم خنک‌کننده کمک کند. به همین دلیل است که در نسبت رایج یادشده، آب مقطر یا آب دی‌یونیزه در کنار ضدیخ مطرح می‌شود.
از طرف دیگر، حذف ضدیخ و استفاده از آب خالص هم راه‌حل مناسبی برای بهترکردن خنک‌کاری نیست. آب به‌تنهایی محافظت لازم در برابر یخ‌زدگی و خوردگی را فراهم نمی‌کند و نقطه جوش ترکیب نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. بنابراین، نه ضدیخ خالص جایگزین مناسبی برای مایع خنک‌کننده استاندارد است و نه آب خالص می‌تواند همه وظایف آن را انجام دهد.
اگر ضدیخ غلیظ به‌اشتباه و بدون رقیق‌سازی وارد سیستم خنک‌کننده شده است، بهتر است غلظت مایع موجود بررسی شود و سپس ترکیب آن بر اساس مشخصات سازنده خودرو اصلاح شود. برای تشخیص غلظت می‌توان از ابزار سنجش مایع خنک‌کننده استفاده کرد یا بررسی آن را به تعمیرگاه سپرد.
مهم این است که پیش از تغییر ترکیب، مشخص شود مایع داخل سیستم در چه وضعیتی قرار دارد و نسبت موردنیاز برای همان خودرو چیست. در خودروهایی که از مایع خنک‌کننده آماده مصرف استفاده می‌کنند، موضوع متفاوت است. این نوع محصول برای استفاده آماده شده و نباید بدون بررسی دستورالعمل آن آب یا ضدیخ دیگری به آن افزود.
- چه عواملی عمر قطعات مصرفی خودرو را کوتاه می‌کنند؟
- دلیل آسیب شدید موتور برخی خودروها پس از پارگی تسمه‌تایم چیست؟
- گیربکس دستی قابل‌اعتمادتر است یا اتوماتیک؟ مقایسه دوام و هزینه تعمیر
- ضدیخ چهارفصل خودرو را هر چند وقت یک‌بار باید تعویض کرد؟
- زمان مناسب جابه‌جایی چرخ‌های خودرو چه موقع است؟
آیا بالا رفتن آمپر آب همیشه به ضدیخ مربوط است؟
اگر نشانگر دمای موتور افزایش غیرعادی را نشان می‌دهد، نباید فوراً نتیجه گرفت که مشکل فقط از غلظت ضدیخ است. کمبود مایع خنک‌کننده، خرابی ترموستات، عملکرد نامناسب فن، گرفتگی رادیاتور یا اختلال در گردش مایع نیز می‌توانند باعث داغ‌شدن موتور شوند.
نسبت ضدیخ و آب یکی از مواردی است که باید بررسی شود، اما تنها علت احتمالی افزایش دما نیست. هنگام بررسی سطح مایع خنک‌کننده نیز باید به ایمنی توجه کرد. موتور باید کاملاً سرد شده باشد و در رادیاتور یا مخزن تحت فشار را نباید زمانی که موتور داغ است باز کرد. بنابراین، حتی یک بررسی ساده برای پیگیری علت بالارفتن دما هم باید در شرایط مناسب انجام شود.