گجت نیوز آخرین اخبار تکنولوژی، علم و خودرو 
معاون سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با انتقاد از مصرف سوخت خودروهای ایرانی و چینی فعال در کشور، خودروسازان را در شکلگیری ناترازی بنزین مؤثر دانست.
بر اساس اظهارات مقامات رسمی، صنعت خودرو یکی از عوامل اصلی افزایش مصرف بنزین در کشور به شمار میرود. یاسر میرزایی، معاون سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی اعلام کرد درحالیکه میانگین مصرف سوخت خودرو در جهان به کمتر از ۷ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر رسیده، خودروهای فعال در ایران بهطور میانگین بیش از ۱۱ لیتر بنزین مصرف میکنند.
به نوشته روزنامه اطلاعات، او خودروسازان داخلی و مونتاژکاران محصولات چینی را به تولید خودروهای بیکیفیت و پرمصرف متهم کرد؛ وضعیتی که پیامد آن، تشدید کمبود بنزین و انتقال فشار آن به مردم است.
ناترازی بنزین زیر سایه خودروهای پرمصرف
روزنامه اطلاعات نوشت: «به گفته یاسر میرزایی، معاون سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی اگر شاخصهای شدت مصرف انرژی در ناوگان سبک ایران با استانداردهای کشورهایی مانند ترکیه مقایسه و برای نزدیکشدن به آنها برنامهریزی شود، امکان کاهش روزانه حدود ۸۵ میلیون لیتر از مجموع مصرف سوخت این ناوگان وجود دارد.»
بر اساس این اظهارات، نیمی از شکاف موجود در مصرف سوخت، یعنی حدود ۵۰ درصد به مصرف بالای خودروهای داخلی مربوط میشود. این موضوع نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از ناترازی بنزین تنها به رفتار مصرفکنندگان یا میزان استفاده از خودروها مربوط نیست، بلکه به کیفیت، فناوری، طراحی و بهرهوری خودروهای تولیدشده در داخل کشور نیز ارتباط دارد.
صنعت خودرو طی چند دهه گذشته، بارها با درخواستها و فشارهایی برای اصلاح مصرف سوخت محصولات خود مواجه بوده است؛ بااینحال، به نظر میرسد این مطالبات در بسیاری از مقاطع، جدی گرفته نشده و حتی بهعنوان موضوعی غیرضروری یا مربوط به آینده تلقی شده است. نتیجه چنین رویکردی، تداوم تولید خودروهایی با مصرف سوخت بالا و فاصله قابلتوجه با استانداردهای جهانی بوده است.
مدیریت یکی از بزرگترین خودروسازان کشور، یعنی ایران خودرو به بخش خصوصی واگذار شده و برنامه مشابهی نیز درباره سایپا مطرح است. اما به نوشته روزنامه اطلاعات، مهمترین نتیجه قابل مشاهده در این دوره، رشد ۱۸۰ درصدی قیمت محصولات بوده است. در مقابل، اقدام مؤثر و ملموسی برای کاهش مصرف سوخت خودروها و ارتقای بهرهوری محصولات ارائه نشده است.
- مجلس خواستار کاهش فوری مصرف سوخت خودروهای داخلی شد
- عارف: دهک دهم ۲۴ برابر دهک اول سوخت مصرف میکند
- متانول وارد بنزین ایران شد؛ آیا خودروها آسیب میبینند؟
نقش خودروهای مونتاژی در افزایش مصرف سوخت
به باور منتقدان، وضعیت ناترازی بنزین زمانی نگرانکنندهتر میشود که ورود خودروهای مونتاژی چینی نیز به این مسئله اضافه شود. این خودروها با وجود قیمت بالا، کیفیت مورد انتقاد و مصرف سوخت قابلتوجه، توسط برخی خودروسازان و مونتاژکاران وارد چرخه تولید و عرضه شدهاند و به افزایش مصرف بنزین در کشور دامن زدهاند.
بر این اساس، صنعت خودرو نهتنها در مسیر کاهش مصرف سوخت تولیدات داخلی حرکت نکرده، بلکه برخی ذینفعان پرنفوذ آن با ایجاد مانع بر سر واردات خودروهای کممصرف و ارزانتر برای اقشار متوسط، زمینه گسترش مونتاژ خودروهای پرمصرف چینی را فراهم کردهاند.
انتقاد از سیاست انتقال فشار به مردم
در شرایطی که مصرف و ناترازی بنزین کشور با سرعت زیادی افزایش یافته، دولت قصد دارد با دو محور اصلی، یعنی کاهش یا مدیریت سهمیهها و همچنین افزایش قیمت سوخت، روند مصرف را کنترل کند. اجرای چنین سیاستهایی از نگاه منتقدان، میتواند فشارهای تورمی و معیشتی بیشتری بر مردم وارد کند؛ بهویژه آنکه بخش بزرگی از مصرفکنندگان نقشی در طراحی خودروهای پرمصرف یا سیاستگذاری صنعت خودرو ندارند.
در مقابل به گفته روزنامه اطلاعات، خودروسازان و مونتاژکاران بهعنوان یکی از مقصران اصلی رشد مصرف سوخت معرفی شدهاند و همچنان در حاشیه امن قرار دارند و بدون آنکه هزینه مشخصی بابت این وضعیت بپردازند یا با بازخواست جدی روبهرو شوند، عمدتاً از مشکلاتی مانند زیاندهی، بدهی به قطعهسازان و دشواریهای مالی سخن میگویند.
بر اساس این دیدگاه، سکوت و عدم پاسخگویی خودروسازان باید پایان یابد و مسئولان باید این صنعت را بهعنوان یکی از عوامل اصلی افزایش مصرف بنزین، بهطور جدی مورد بازخواست و حسابرسی قرار دهند. در این چارچ این چارچوب، توقف تولید خودروهای پرمصرف، بازنگری در مونتاژ محصولات چینی و محدودکردن نقش خودروسازان در واردات خودرو ازجمله اقداماتی است که مورد تأکید قرار گرفته است.
حمایت از تولید ملی یا تداوم ناکارآمدی؟
ممکن است برخی افراد در پاسخ به این انتقادها، موضوع حمایت از تولید ملی را مطرح کنند و بر ادامه شرایط فعلی صنعت خودرو تأکید داشته باشند. این گروه ممکن است اصلاح مصرف سوخت را به آیندهای نامشخص و بلندمدت موکول کنند؛ رویکردی که به نوشته روزنامه اطلاعات، همواره در برابر منتقدان صنعت خودرو مورد استفاده قرار گرفته است.
بااینحال، تأکید شده است که ادامه تولید خودروهای بیکیفیت، پرمصرف، گران و قدیمی را نمیتوان حمایت واقعی از تولید ملی دانست. از این منظر، چنین روندی بیشتر به معنای هدررفت منابع کشور، تضییع حقوق عمومی و نادیدهگرفتن منافع مردم است.
- فرمول بنزین ۸۷ هزار تومانی فاش شد؛ این عدد از کجا آمد؟
- کارزار اعتراض به قطع سهمیه بنزین خودروهای مدل ۸۵ و قدیمیتر تشکیل شد
- بدهی سایپا به 90 هزار میلیارد تومان رسید؛ بیشتر از بودجه هفت وزارتخانه دولت!
- رای دیوان عدالت اداری به نفع خودروسازان؛ پیشفروش خودرو با قیمت روز انجام میشود
فهرست حمایتهای گسترده از صنعت خودرو
صنعت خودرو طی دهههای گذشته، با عنوان حمایت از تولید ملی از مجموعهای از حمایتها و امتیازهای دولتی و حاکمیتی برخوردار بوده است. بازار انحصاری که از طریق ممنوعیت یا محدودیت شدید واردات واقعی خودرو شکل گرفته، یکی از مهمترین این حمایتها محسوب میشود. این وضعیت، رقابتپذیری صنعت را کاهش داده و انگیزه خودروسازان برای ارتقای کیفیت و بهرهوری را محدود کرده است.
ارز با قیمت پایینتر از ارزش واقعی، تسهیلات بانکی متعدد، انرژی ارزان، حمایتهای سیاسی و امتیازهای مشابه، از دیگر مواردی است که توسط روزنامه اطلاعات به آنها اشاره شده است.
اصلاح صنعت خودرو، پیششرط کاهش پایدار مصرف بنزین
رشد شدید مصرف بنزین و سهم ۵۰ درصدی صنعت خودرو در این مسئله که در برخی برآوردها حتی تا ۷۰ درصد نیز اعلام شده، ضرورت تغییر جدی در سیاستگذاری صنعت خودرو را افزایش داده است. بر اساس دیدگاههای مطرحشده افزایش قیمت بنزین و کاهش سهمیههای عمومی، در بهترین حالت راهکارهایی موقت برای کنترل مصرف هستند و نمیتوانند بهتنهایی کاهش پایدار مصرف را رقم بزنند.
کاهش بلندمدت و پایدار مصرف سوخت به اصلاح واقعی صنعت خودرو، ارتقای فناوری محصولات، تولید خودروهای کممصرف و آزادسازی واقعی واردات خودروهای اقتصادی و کممصرف وابسته است. در غیر این صورت، فشار قیمتی و سهمیهای تنها مصرفکنندگان را هدف قرار میدهد، بدون آنکه عامل اصلی مصرف بالای سوخت اصلاح شود.