فیلم 1917

یادداشتی بر فیلم 1917 ؛ یک تجربه سرزنده و مهیج در کارزاری مغموم

بعد از مراسم گلدن گلوب تمامی نگاه‌ها به سمت فیلم 1917 برگشت، اثری که توانست دو جایزه اصلی و مهم «بهترین فیلم درام» و «بهترین کارگردان» را تصاحب کند و حالا در این یادداشت قصد داریم به بررسی جدیدترین ساخته سم مندس بپردازیم.

فیلم 1917 تجربه‌ای مهیج و دلچسب است که لحظه‌ای از ریتم نمی‌افتد و فیلم در تمام بخش‌هایش اتفاقاتی را برای سرگرم نگه‌داشتن شما در آستین دارد و این موضوع هنگامی جالب توجه می‌شود که با وجود خرده پیرنگ‌هایی که در کنار قصه اصلی به حرکت در می‌آیند، فیلم‌نامه تمرکز خود بر مسئله اصلی را از دست نمی‌دهد و با اثری یکپارچه و جذاب طرف هستیم.

داستان فیلم در بحبوحه جنگ جهانی اول و سال 1917 رقم می‌خورد. جایی که نیروهای آلمانی با یک عقب‌نشینی تاکتیکی قصد دارند نیروهای انگلیسی را متقاعد کنند که با یک حمله برق‌آسا می‌توانند نازی‌ها را قتل عام کنند، اما این امر فراتر از یک خیال خوش نیست و اگر چنین حمله‌ای از سوی انگلیسی‌ها صورت بگیرد باید با یک لشکر خود خداحافظی کنند و شاهد کشته شدن هزار نفر از هم‌رزمانشان باشند. داستان فیلم 1917 دقیقا از همین‌جا شروع می‌شود و دو سرباز با نام‌های اسکافیلد و بلیک (به ترتیب با بازی جرج مکای و دین-چارلز چپمن) مامور می‌شوند تا خبر لغو حمله را به لشکر انگلیسی برسانند و این دو جوان فرصت چندانی برای عبور از دشت‌های متروک، سربازان پراکنده آلمانی و چالش‌های پیش رویشان ندارند و باید عجله کنند. ارزش فیلم سم مندس این است که دنباله‌رو آثاری همچون پیانیست (محصول 2002 اثر رومن پولانسکی)، فهرست شیندلر (محصول 1993 اثر استیون اسپیلبرگ)، جوخه برادران (محصول شبکه HBO) و… نیست و بیشتر از اینکه سعی داشته باشد به شخصیت‌هایش بپردازد و در قامت یک معلم اخلاق ظاهر شود و به نهی پلیدی‌های جنگ بپردازد، ما را به قلب کارزاری خونین می‌برد و به روایت ماجراجویی‌های نفس‌گیر دو سرباز می‌پردازد، اما با این وجود نکات اخلاقی را هم فراموش نمی‌کند و به ویرانگری‌های جنگ نیز گوشه چشمی دارد.

فیلم 1917

در همان ابتدای فیلم سرباز اسکافیلد از بلیک می‌پرسد چرا من را برای چنین عملیاتی با خود آوردی؟ بلیک می‌گوید او نمی‌دانست که چه اتفاقی انتظار آن‌ها را می‌کشد و همراهی او در این مسیر را یک «اتفاق» قلم‌داد می‌کند؛ زیرا بلیک برادرش در لشکر انگلیسی در حال آماده‌سازی برای حمله قرار دارد و انگیزه‌های ابتدایی او مشخص است، اما انگیزه‌های اسکافیلد برای به پایان رساندن این ماجراجویی و بیننده برای مشاهده سرانجام قصه به مرور ایجاد می‌شوند. تماشاگر ممکن است در ابتدا به دنبال چرایی برای آغاز چنین سفری به این صورت بگردد و حتی دنبال کلیشه‌های این سبک در فیلم باشد، اما کافیست کمتر از نیم ساعت به فیلم‌ساز فرصت بدهید تا بدانید با چه اثر خوش‌ساختی مواجه هستید. فیلم در زمره آثار برداشت بلند یا همان سکانس پلان قرار می‌گیرد و ما با اثری یکپارچه طرف هستیم و همین انتخاب درست و به‌جای مندس بیشتر از هر سبک فیلم‌برداری دیگری هیجان را به کالبد فیلم تزریق کرده و 1917 به بازی‌های ویدیویی نزدیک‌تر شده است. آن بخش از نیمه ابتدایی فیلم که بلیک و اسکافیلد به پناهگاه آلمانی‌ها می‌روند و موش تله انفجاری را فعال می‌کند به یاد دارید؟ به هنگام تماشای آن قسمت احساس می‌کردم پای کنسولم نشسته‌ام و در حال تجربه قسمت جدیدی از سری بازی‌های ندای وظیفه (Call of Duty) هستم! فیلم ۱۹۱۷ دقیقا همین است و باید متوجه اثر باشید.

احساسی‌ترین بخش فیلم و تکه‌ای که به مذمت جنگ و تاثیرات آن می‌پردازد، آنجایی است که اسکافیلد با زن فرانسوی و بچه مواجه می‌شود و هر سه شخصیت حاضر در قاب هرکدام به طریقی در این زیرزمین/پناهگاه گیرآمده و راه فراری هم از این جبر حاکم ندارند؛ همه آن‌ها به خاطر قدرت‌طلبی عده‌ای دیگر حقوق و نیازهای اولیه انسان را از دست داده‌اند. اما نکته‌ای که بیش از همه نظرم را در این بخش جلب کرد شیری است که اسکافیلد به کودک می‌دهد و غذاهایی که او برای زن به جا می‌گذارد. این سرباز چندین دقیقه قبل مقداری شیر از یک خانه متروک بر می‌دارد و حالا در جای دیگری از فیلم آن شیر به کار می‌آید تا احساس کنیم با قصه‌ای یکپارچه و درهم‌تنیده مواجه هستیم. این‌ها را گفتم تا برسم به اینجا که وقتی می‌گویم 1917 فیلم جنگی است مبتنی بر هیجان و روایت و بر روی شخصیت‌پردازی و دراماتیک کردن محتوا تمرکز کمتری دارد اینگونه برداشت نشود که فیلم جنبه‌های انسانی شخصیت‌هایش را فراموش کرده است، نه اصلا. مندس در جهاتی که باید به سربازانش بال و پر می‌دهد و انسان‌هایی عادی را به تصویر می‌کشد که همانند اغلب انسان‌ها از مرگ می‌ترسند، کجا؟ سکانس تیر خوردن بلیک را باری دیگر از نظر بگذرانید یا فرارهای اسکافیلد و جان درکردن‌های او به جای ایستادن و مبارزه کردن همانند هر انسان دیگری در آن شرایط و برخلاف اکثر فیلم‌های هم‌سبک را باری دیگر مرور کنید. حتی به هنگام مرگ بلیک نه دوربین، نه میزانسن و نه حتی رفتار بازیگران به دنبال تقدیس آن مرگ نیستند و بیش از به تصویر کشیدن مرگ یک قهرمان ملی به دنبال نشان دادن غم یک جوان پیش از مرگ در جنگ است. اسکافیلد نیز مدالی که به او اهدا شده است را «یک تکه حلبی» می‌خواند تا به خوبی بفهمیم او هم از این همه دوری خسته است و ارزشی برای جنگ و جنگ‌طلبان قائل نیست و همانند برخی سربازان فیلم‌های هالیوودی مردی آماده نبرد با قلبی آهنین و مالامال از حس وطن‌پرستی نیست (گفت‌وگوهای دو سرباز در ابتدای فیلم پیرامون مرخصی را هم لحاظ کنید). تجمیع همین نکات سبب می‌شود این اثر به فیلمی تراز اول و دوست‌داشتنی تبدیل شود؛ زیرا دقیقا می‌داند چه می‌خواهد و به بهترین شکل ممکن کارگردانی می‌شود.

فیلم 1917

تهیه‌کنندگان فیلم 1917 برای فیلم‌برداری این اثر از راجر دیکنز استفاده کرده‌اند که پیش از این در فیلم‌های جارهد، جاده انقلابی و اسکای‌فال با سم مندس همکاری داشته است و به عقیده‌ام این فیلم‌بردار شاید کارهای عجیبی در پروژه‌هایش انجام ندهد، اما دقیقا آن چیزی را به فیلم هدیه می‌دهد که لازم دارد. 1917 را می‌توان نخستین فیلم جنگی برداشت بلند/سکانس پلان دانست که از معدود آثار چشم‌گیر بدنه اصلی سینما محسوب می‌شود که اینگونه فیلم‌برداری شده است و چه سبک به‌جایی برای ساخت فیلم انتخاب شده تا همان‌گونه که پدربزرگ کریستی ویلسون ماجرا را برای او تعریف کرده، سم مندس و او نیز قصه را روان و سریع، بدون افتادن در دام احساسی بازی‌های کلیشه‌ای و فلسفه‌بافی‌های الکی برای بیننده به تصویر بکشند. در راس تیم جلوه‌های شنیداری 1917، توماس نیومن قرار گرفته که 14 نامزدی اسکار را در کارنامه دارد. در کنار ریتم سریع و جذاب فیلم، موسیقی‌ها در افزایش آدرنالین خون بیننده طی چندین صحنه نقش به سزایی ایفا می‌کنند و برای نمونه می‌توان به صحنه راه رفتن بر روی پل شکسته در میانه‌های فیلم اشاره کرد که موسیقی ابتدا این هراس را در شما ایجاد می‌کند که شخصیت ممکن است در آب بیوفتد و در ادامه با آغاز تیراندازی چنان ریتم سریعی به خود می‌گیرد که شما هم همچون شخصیت اسکافیلد غرق در استرس خواهید شد و خالی از لطف نیست که برخی از فیلم‌سازان کشورمان در این سکانس به جای درست دوربین و هماهنگی تمامی عناصر بصری و شنیداری توجه ویژه‌ای داشته باشند تا بیشتر قواعد یک صحنه نفس‌گیر جنگی را بیاموزند.

در پایان باید بگویم فیلم 1917 اثر جذابی است که بدون گرفتار شدن در دام تقلید از آثار موفق این سبک راه خودش را در پیش می‌گیرد و با ارائه یک روایت سر راست و هیجان‌انگیز اگر از دوست‌داران آثار مربوط به جنگ جهانی باشید شما را میخکوب خواهد کرد و اگر میل چندانی هم به این دست فیلم‌ها ندارید باز هم قادر است شما را راضی کند! در تماشای جدیدترین ساخته خالق زیبای آمریکایی و جاده انقلابی تردید نکنید؛ زیرا این اثر بیشتر از آنچه که باید و به کارش می‌آید به موضوعاتی همچون طبعات ویرانگر جنگ نمی‌پردازد و به سراغ قهرمان‌سازی رزمندگان و موضوعاتی از این قبیل نمی‌رود و در راستای هدف خود یعنی خلق یک اثر جنگی هیجان‌انگیز، دیدنی و شنیدنی گام‌هایی استوار بر می‌دارد.

۳ دیدگاه

  1. لطفا ابتدای اینجور مقالاتتون ذکر کنین که در لابلای‌ متن داستان فیلم لو میره یا نه
    من ریسک نکردم و این مقاله رو نخوندم 😔 چون میخوام فیلمشو ببینم

    (1)
    • سلام عرفان جان
      توی ساختار «یادداشت» باید پیش‌فرص گذاشت بر لو رفتن داستان! چون با بررسی سریع ساختار و محتوای متفاوتی داره.

      (2)
  2. اصلا هم فیلم قشنگی نبود یه فیلم که قصش تکراریه

    (-3)

پاسخ بدهید

وارد کردن نام و ایمیل اجباری است | در سایت ثبت نام کنید یا وارد شوید و بدون وارد کردن مشخصات نظر خود را ثبت کنید *

*