تلسکوپ فضایی جیمز وب گذشته

آیا تلسکوپ فضایی جیمز وب واقعا قادر به دیدن گذشته است؟

برای دیدن گذشته می‌توانید به راحتی تصاویر تلسکوپ فضایی جیمز وب را ببینید یا حتی از چشمان خود استفاده کنید. اما این امر چگونه ممکن است؟

دانشمندان قصد دارند که از تلسکوپ فضایی جیمز وب برای مشاهده آغاز شکل گیری جهان استفاده کنند. اما چنین چیزی چگونه ممکن است؟ آیا تلسکوپ جیمز وب واقعا می‌تواند در زمان سفر کند و گذشته را ببیند؟ در ادامه مطلب به این سوال جالب پاسخ می‌دهیم. درواقع شما حتی با چشمان خود نیز می‌توانید به گذشته نگاه کنید.

تلسکوپ فضایی جیمز وب و نگاهی به گذشته

تلسکوپ فضایی جیمز وب همزمان با انتشار اولین تصاویر خود تاریخ ساز شد. این تلسکوپ قابلیت‌های ویژه‌ای دارد که آن را از سایر تلسکوپ‌ها متمایز می‌کند. جیمز وب می‌تواند از همه رصدخانه‌های قبل از خود، نگاه دورتری به جهان داشته باشد.

علاوه بر این ترفندی در آینه‌های جیمز وب به کار رفته است که به آن اجازه می‌دهد، فراتر از هر تلسکوپ دیگری در زمان سفر کند و کهکشان‌های دوردستی را رصد کند که ۱۳/۵ میلیارد سال پیش ظاهر شدند. اما قابلیت نگاه کردن به گذشته در این تلسکوپ، یک قابلیت جادویی نیست، بلکه این فقط طبیعت نور است.

سحابی کارینا - Carina Nebula

عکس گرفته شده از سحابی کارینا توسط جیمز وب

تلسکوپ‌ها می‌توانند عملکردی مانند یک ماشین زمان داشته باشند. درواقع نگاه کردن به فضا همانند نگاه کردن به گذشته است. این اتفاق جادویی به نظر می‌رسد؛ اما درواقع بسیار ساده است. نور برای رسیدن به ما به زمان نیاز دارد تا در فواصل وسیع فضا حرکت کند.

تمام نورهایی که شما می‌بینید از ستارگان دور چشمک زن گرفته تا درخشش لامپ خانه شما که فقط چند متر از شما فاصله دارد، برای رسیدن به شما زمان می‌برند. خوشبختانه نور به طرز شگفت‌انگیزی سریع (یک میلیارد کیلومتر در ساعت) حرکت می‌کند. بنابراین هرگز متوجه حرکت نور از لامپ به چشمان خود نخواهید شد.

اما وقتی به اجسامی نگاه می‌کنید که میلیون‌ها یا میلیاردها مایل دورتر هستند (اکثر اجرام در آسمان شب) نوری را می‌بینید که راه بسیار طولانی را برای رسیدن به شما طی کرده است. برای مثال خورشید را در نظر بگیرید.

کهکشان

خورشید به طور متوسط ۱۵۰ میلیون کیلومتر از زمین فاصله دارد. یعنی رسیدن نور خورشید به زمین ۸ دقیقه و ۲۰ ثانیه طول می‌کشد. بنابراین وقتی به خورشید نگاه می‌کنید، درواقع به ۸ دقیقه پیش آن نگاه می‌کنید نه آن چیزی که در همان لحظه وجود دارد؛ یعنی شما به گذشته خورشید نگاه می‌کنید.

سرعت نور در علم نجوم آنقدر مهم است که دانشمندان ترجیح می‌دهد برای اندازه گیری فواصل زیاد در فضا از کلمه سال نوری به جای مایل یا کیلومتر استفاده کنند. یک سال نوری مسافتی است که نور می‌تواند در یک سال طی کند. این مسافت تقریبا ۹/۴۶ تریلیون کیلومتر است.

بنابراین شما برای دیدن گذشته حتی به تلسکوپ نیازی ندارید، می‌توانید این کار را با چشمان غیرمسلح خود نیز انجام دهید. اما برای نگاه به گذشته‌های بسیار دور، مثلا به آغاز شکل گیری جهان، ستاره شناسان به تلسکوپ‌هایی مانند جیمز وب نیاز دارند. جیمز وب می‌تواند طول موج‌هایی از نور را که برای چشم انسان نامرئی هستند؛ مانند امواج مادون قرمز جذب کند.

بسیاری از چیزها از جمله انسان‌ها، گرما را به عنوان انرژی مادون قرمز از خود ساطع می‌کنند. این انرژی را نمی‌توان با چشم غیرمسلح دید. اما هنگامی که تجهیزات مناسب بشر بتوانند امواج مادون قرمز را مشاهده کنند، قادر به آشکار کردن برخی از دورترین اجرام در کیهان خواهند بود.

تصویر ترکیبی جیمز وب

به گفته ناسا، به این دلیل که تابش مادون قرمز طول موج بسیار بیشتری نسبت به نور مرئی دارد، می‌تواند بدون این که پراکنده یا جذب شود از بخش‌های متراکم و غبارآلود فضا عبور کند. بسیاری از کهشکان‌های دور و کم نور، انرژی گرمایی از خود ساطع می‌کنند که می‌توانند به عنوان تشعشعات مادون قرمز تشخیص داده شوند.

تلسکوپ فضایی جیمز وب با یکی از ساده‌ترین ترفندهای خود، یعنی سنجش مادون قرمز می‌تواند مناطق غبارآلود فضا را برای مطالعه نوری که بیش از ۱۳ میلیارد سال پیش توسط ستارگان و کهکشان‌های باستانی ساطع شده بود، بررسی کند.

تلسکوپ فضایی جیمز وب تلاش خواهد کرد که به چند صد میلیون سال اول پس از بیگ بنگ نگاه کند. بنابراین ممکن است ستارگان باستانی که تلسکوپ جیمز وب آن‌ها را آشکار می‌کند خیلی وقت پیش مرده باشند؛ اما چون نور آن‌ها سفر طولانی را در سراسر جهان انجام می‌دهد، ما قادر خواهیم بود آن‌ها را مشاهده کنیم.