شکارچی بی‌رحم در آسمان؛ تکنولوژی‌های پنهان جنگنده سوخو 35 که نمی‌دانستید

0 ارسال شده توسط: پوریا هاشم پور 28 اردیبهشت 1405 ساعت 11:28

در ظاهر، جنگنده سوخو 35 نسخه‌ای ارتقایافته از خانواده فلنکر است، اما در باطن با سامانه‌هایی تجهیز شده که آن را به شکارچی بی‌رقیب آسمان تبدیل می‌کند.

سوخو ۳۵ یکی از پیشرفته‌ترین جنگنده‌های چندمنظوره روسیه است که با ترکیب مانورپذیری فوق‌العاده، رادار قدرتمند اربیس-ای و سامانه‌های یکپارچه جنگ الکترونیک، به یکی از مهم‌ترین ابزارهای برتری هوایی این کشور تبدیل شده است. مجموعه فناوری‌های پنهان و قابلیت‌های رزمی پیشرفته سوخو ۳۵، آن را به شکارچی بی‌رحم و یکی از خطرناک‌ترین مدافعان آسمان در نبردهای مدرن بدل کرده است. در این بخش از اخبار نظامی با تکنولوژی‌های پنهان جنگنده سوخو 35 آشنا می‌شویم.

فهرست مطالب

نگاهی به 5 ویژگی کلیدی جنگنده سوخو 35

در دنیای هوانوردی نظامی، شکاف بین نسل‌های جنگنده‌ها همواره نه فقط با تغییرات ظاهری، بلکه با جهش‌های بزرگ در فناوری‌های پیشرانش، سنسورها، ارتباطات و سامانه‌های مقابله تعریف می‌شود. جنگنده سوخو ۳۵ که ناتو آن را Flanker-E می‌خواند، حاصل یک بازطراحی عمیق و هوشمندانه بر پایه پلتفرم سوخو ۲۷ است که آن را در سطح جنگنده‌های نسل ۴++ قرار می‌دهد و باعث شده سوخو ۳۵ به‌عنوان هم‌زمان یک شکارچی سخت‌گیر در نبردهای هوایی و یک مدافع چندلایه در دفاع از حریم آسمان شناخته شود.

اماآنچه این جنگنده را متمایز می‌کند، تنها داشتن تجهیزات پیشرفته نیست، بلکه شیوه یکپارچه‌سازی آن‌ها با هم است؛ یعنی جایی که حسگرها، رایانه پرواز و سامانه‌های جنگ الکترونیک طوری کنار هم قرار می‌گیرند که در عمل، قابلیت‌های تکی هر بخش به توان واقعی کل سیستم تبدیل شود. در ذیل 5 ویژگی برتر جنگنده سوخو 35 را بررسی می‌کنیم.

بیشتر بخوانید

1. نیروی محرکه و آیرودینامیک، کنترل بردار رانش (TVC)

یکی از ستون‌های اصلی توان مانورپذیری جنگنده سوخو 35، بخش نیروی محرکه و آیرودینامیک آن در بخش کنترل بردار رانش (TVC) است. در این جنگنده، موتورهای توربوفن ساترن ۱۱۷ اس (AL-41F1S) فقط نقش تولید نیروی پیشران را ندارند، بلکه به‌صورت جدی در منطق کنترل پرواز نیز وارد می‌شوند و به عنوان بخشی از سامانه هدایت، به شکل مستقیم در اجرای مانورها اثر می‌گذارند.

سوخو ۳۵ از سیستم کنترل بردار رانش سه‌بعدی (3D TVC) بهره می‌برد؛ به این معنا که نازل‌های اگزوز می‌توانند در محورهای مختلف تا ۱۵ درجه تغییر زاویه دهند و این تغییر زاویه با سرعتی در حدود ۳۰ درجه بر ثانیه انجام می‌شود. اما راز پنهان این قابلیت، صرفاً در وجود TVC نیست، بلکه در نحوه ادغام آن با سیستم پرواز با سیم دیجیتال چهار کاناله است.

در نتیجه، خلبان برای اجرای مانورهای پیچیده مجبور نیست تمام فرمان‌ها را به صورت دستی و جزئی به خروجی‌های موتور منتقل کند؛ بلکه کامپیوتر پرواز بر مبنای فشار روی اهرم کنترل و منطق کنترل از پیش تعریف‌شده، به‌طور خودکار زاویه نازل‌ها، فلپ‌ها و سکان‌ها را تنظیم می‌کند تا هواپیما وارد رژیم‌های فراتر از حد تصور در زوایای حمله بسیار بالا شود. همین ترکیب، نقش کلیدی در نبردهای نزدیک دارد؛ جایی که هدف‌گیری و حفظ موقعیت برای درگیری اهمیت حیاتی دارد.

2. رادار اربیس-ای (Irbis-E)، آرایه و میدان دید عملیاتی

در کنار نیروی محرکه، چشم جنگنده سوخو ۳۵ رادار آن است. رادار اربیس-ای (Irbis-E) به‌عنوان یک رادار آرایه فازی غیرفعال شناخته می‌شود اما نکته مهم این است که این رادار صرفاً در حد یک PESA معمولی نیست و ادعا می‌شود از بسیاری از رادارهای قدرتمند غربی نیز توانایی‌های بالاتری ارائه می‌دهد. راز پنهان اربیس-ای، به توان خروجی آن در حالت پیک مربوط می‌شود؛ توانی که می‌تواند در شرایط مطلوب، به کشف و ردگیری اهداف با سطح مقطع راداری بالا مانند سامانه‌های آواکس از فواصل دور کمک کند.

در سوخو ۳۵، آنتن رادار علاوه بر اسکن الکترونیکی، بر روی یک پایه هیدرولیکی دو محوره نیز سوار شده است. این ترکیب باعث می‌شود رادار بتواند زاویه دید قابل توجهی در حدود 240 درجه ارائه دهد. نتیجه عملی این طراحی آن است که پس از شلیک موشک به سمت هدف، هواپیما می‌تواند مانور سنگین‌تری اجرا کند بدون اینکه نیاز باشد رادار از هدف دست بکشد.

به بیان دیگر، رادار تا زمان ارسال اطلاعات هدایت به موشک، همچنان درگیر هدف می‌ماند و این ویژگی، بقاپذیری جنگنده را در لحظه‌های حساس درگیری به‌طور قابل ملاحظه‌ای افزایش می‌دهد.

3. سیستم جستجو و ردیابی فروسرخ (OLS-35)

اما سوخو ۳۵ تنها به رادار تکیه نمی‌کند و برای یافتن و درگیر شدن با اهداف، از سامانه‌های اپتیکی و فروسرخ نیز بهره می‌گیرد. در دوران جنگنده‌های پنهان‌کار، زمانی که رادار دشمن برای تشخیص پروازهایی مانند جنگنده اف 35 با دشواری روبه‌رو می‌شود، سوخو ۳۵ از یک مزیت مکمل یعنی سیستم جستجو و ردیابی فروسرخ OLS-35 برخوردار است.

این سیستم به‌عنوان یک حسگر حرارتی و اپتیکال پیشرفته در جلوی کابین خلبان قرار گرفته است و برای تشخیص و ردیابی، بدون اتکا به تابش راداری فعال، نقش مهمی دارد. نکته‌ای که در نسخه‌های جدیدتر به آن اشاره می‌شود، قابلیت شبکه شدن OLS-35 و ارتباط آن با هوش مصنوعی کنترل آتش است؛ یعنی اطلاعات خروجی حسگر، تبدیل به بخشی از «تصویر واحد» عملیات می‌شود و تصمیم‌گیری برای درگیری صرفاً به یک حسگر محدود نمی‌ماند.

از منظر راهبردی، OLS-35 امواج راداری از خود ساطع نمی‌کند؛ بنابراین هشداردهنده‌های راداری جنگنده یا سامانه‌های دشمن لزوماً حضور سوخو ۳۵ را به‌صورت فوری تشخیص نمی‌دهند. این سیستم می‌تواند حرارت موتور یا نشانه‌های اصطکاک بدنه دشمن را از فاصله‌های قابل توجه کشف کند، فاصله دقیق را با مسافت‌یاب لیزری محاسبه کند و سپس بدون روشن کردن رادار اصلی، امکان شلیک موشک‌های هدایت حرارتی را فراهم آورد.

4. جنگ الکترونیک، Khibiny-M و سپر نامرئی مبتنی بر DRFM

برای اینکه این برتری حسی و مانوری به نتیجه برسد، سوخو ۳۵ به یک لایه دفاعی الکترونیکی نیز متکی است. در این حوزه، مجموعه جنگ الکترونیک جنگنده با عنوان L-175M Khibiny-M شناخته می‌شود. این سامانه تنها یک پارازیت‌انداز ساده نیست و در واقع به‌صورت بخشی از طراحی دفاعی هواپیما، در نوک بال‌ها نصب شده تا یک نوع حباب محافظتی الکترومغناطیسی پیرامون جنگنده ایجاد کند.

تکنولوژی پنهان‌کاری سامانه Khibiny-M در استفاده از DRFM (حافظه فرکانس رادیویی دیجیتال) توصیف شده است؛ فناوری‌ که پالس‌های راداری دشمن را دریافت، پردازش و کپی می‌کند، سپس سیگنال‌های دستکاری‌شده را به سمت رادار یا سامانه هدایت دشمن بازمی‌گرداند. اثر عملی این کار آن است که سامانه‌های دشمن ممکن است ده‌ها هدف مجازی در مکان‌های اشتباه ببینند و در نتیجه، قفل راداری آن‌ها شکسته شود یا مسیر هدایت موشک از مسیر واقعی منحرف گردد.

ادغام Khibiny-M با پرتاب‌کننده‌های چف و فلیر به صورت تمام‌خودکار توسط کامپیوتر مرکزی مدیریت می‌شود؛ بنابراین دفاع الکترونیکی به جای اینکه واکنشی پراکنده و وابسته به لحظه باشد، به یک روند یکپارچه تبدیل می‌شود که هدف آن افزایش حداکثر حفاظت برای خلبان و حفظ فرصت برای ادامه مأموریت است.

5. کابین شیشه‌ای و ترکیب عملیاتی حسگرها

سوخو ۳۵ از نظر ادراک وضعیت و تصمیم‌گیری داخلی نیز تلاش می‌کند برتری خود را حفظ کند. کابین این جنگنده به‌عنوان یک «کابین شیشه‌ای» شناخته می‌شود و متکی بر ترکیب اطلاعات دیجیتال است: دو صفحه نمایش بزرگ و هوشمند با وضوح بالا که اطلاعات پرواز، وضعیت مأموریت و داده‌های حسگرها را در اختیار خلبان می‌گذارند.

فناوری کلیدی در این میان، هم‌جوشی اطلاعات است؛ یعنی پردازنده‌های قدرتمند سوخو ۳۵ داده‌های دریافتی از رادار اربیس، سیستم OLS-35، سامانه جنگ الکترونیک و همچنین اطلاعات دیتالینک‌های زمینی و هوایی را کنار هم می‌گذارند تا یک تصویر واحد و جامع از میدان نبرد تشکیل شود.

در نسخه‌های جدیدتر، هوش مصنوعی می‌تواند اهداف را بر اساس میزان خطر طبقه‌بندی کرده و حتی سلاح مناسب برای مقابله با هر هدف را به خلبان پیشنهاد دهد. این یعنی تصمیم‌گیری در لحظه از حالت صرفاً انسانی و دستی خارج می‌شود و به یک روند سریع‌تر، دقیق‌تر و مبتنی بر داده‌های چندسنسوری تبدیل می‌گردد.

جمع‌بندی نهایی

در نهایت، وقتی سوخو ۳۵ در یک کشور به خدمت گرفته می‌شود، معنای عملی آن فراتر از داشتن یک جنگنده است. برد عملیاتی ۳۶۰۰ کیلومتری بدون سوخت‌گیری هوایی و همچنین توان حمل حدود ۸ تن انواع تسلیحات پیشرفته هوا به هوا و هوا به زمین می‌تواند آن را به یک دارایی ارزشمند برای هر کشوری تبدیل کند.

همچنین بخوانید

علاوه بر این، توانایی لینک شدن با شبکه‌های پدافندی خودی و پوشش نقاط کور، نفوذناپذیری آسمان را در برابر تهدیدهای منطقه‌ای و حتی فرامنطقه‌ای افزایش می‌دهد. بنابراین، سوخو ۳۵ نه صرفاً یک هواپیما با چند قابلیت جداگانه، بلکه یک ماشین جنگی پیشرفته است که آیرودینامیک و کنترل بردار رانش آن با رادار دوربرد، حسگرهای اپتیکی خاموش، و جنگ الکترونیک هوشمند در یک ترکیب یکپارچه قرار گرفته‌اند تا در عمل، هم فرصت بقا را بالا ببرد و هم توان درگیری را به شکل مؤثری افزایش دهد.